Japon Uzay Aracının Hedefindeki Gizemli Asteroid Beklenmedik Şekilde Hızlanıyor

Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Hayabusa2 uzay aracının ziyaret etmeye hazırlandığı 1998 KY26 asteroidinin açıklanamayan hızlanması, bilim insanlarının yeni araştırmasına konu oldu. Icarus dergisinde yayınlanan çalışma, gök cisminin sıcaklık koşullarının buzun gaz hâline dönüşmesiyle oluşan itkiyi desteklemediğini ortaya koydu. Araştırmacılar, gizemli hareketin nedenini belirlemek için farklı fiziksel mekanizmaları değerlendirirken Hayabusa2’nin Temmuz 2031’de asteroide ulaşması bekleniyor.

1998 KY26 Asteroidinin Sıcaklığı Yeni Araştırmayla Hesaplandı

Georgia Teknoloji Enstitüsünden havacılık ve uzay mühendisleri Korbin Hansen ile Masatoshi Hirabayashi, 1998 KY26’nın yüzey sıcaklıklarını mevcut gözlem verilerinden yararlanarak modelledi. Araştırmacılar, yaklaşık 11 metre çapındaki gök cisminin en soğuk bölgelerinde bile sıcaklığın eksi 60,6 santigrat derecenin üzerinde kaldığını hesapladı. Bu değer, uzay ortamında oldukça düşük görünmesine rağmen uzun süre korunması gereken buz rezervleri açısından beklenenden sıcak bir ortamı işaret ediyor.

1998 KY26, kendi ekseni etrafındaki bir dönüşünü yaklaşık beş buçuk dakikada tamamlıyor. Kaynakta aktarılan gözlem koşullarında Dünya’dan yaklaşık 299 milyon kilometre uzaklıkta bulunan asteroidin hızlı dönüşü, yüzeyindeki ısıl dağılımın incelenmesini önemli hâle getiriyor. Araştırmacıların geliştirdiği sıcaklık modeli, gök cisminin iç yapısında su buzunun ne kadar süre korunabileceğine ilişkin yeni sınırlar ortaya koyuyor.

Bilim insanlarının hesaplamalarına göre asteroidin içinde gömülü su buzu bulunsaydı mevcut sıcaklık koşullarında gerçekleşen gaz çıkışı, buz rezervlerinin yaklaşık 62 yıl içinde tükenmesine yol açacaktı. Milyarlarca yıllık geçmişe sahip olabileceği değerlendirilen bir gök cismi için bu süre, buz kaynaklı hızlanmanın uzun vadeli açıklama olarak kullanılmasını zorlaştırıyor.

Astronomlar, bazı küçük gök cisimlerinin hareketlerinde yalnızca kütle çekimiyle açıklanamayan değişiklikler gözlemliyor. Karanlık kuyruklu yıldız olarak adlandırılan nesneler, dış görünüşleri bakımından kayalık asteroidlere benzese de kuyruklu yıldızlara özgü gaz çıkışının oluşturduğu itki nedeniyle beklenen yörüngelerinden sapabiliyor.

1998 KY26’nın hareketindeki olağan dışı ivmelenme de başlangıçta benzer bir mekanizmayla ilişkilendirildi. Ancak Icarus dergisindeki araştırma, asteroidin sıcaklığının uzun süreli su buzu varlığıyla uyumlu olmadığını göstererek bu açıklamayı zayıflattı.

Hansen ile Hirabayashi, sıcaklık modellerinin su kaynaklı gaz çıkışının gömülü buzun korunmasına izin vermeyecek kadar yüksek olduğunu gösterdiğini belirtti. Araştırmacılar, elde edilen sonuçlar doğrultusunda 1998 KY26’nın su rezervlerini geçmişte kaybetmiş, büyük ölçüde kurumuş bir asteroid olabileceği sonucuna ulaştı.

1998 KY26’nın kütle çekimi dışındaki kuvvetlerden etkilenmesi, araştırmacıları başka mekanizmaları incelemeye yöneltiyor. Olası açıklamalardan biri, Güneş’ten gelen ışınımın asteroidin yüzeyine uyguladığı son derece küçük basınç kuvveti olarak değerlendiriliyor. Güneş ışığının taşıdığı momentum, özellikle küçük gök cisimlerinin hareketlerinde zaman içinde ölçülebilir değişikliklere neden olabiliyor.

Bir diğer olasılık ise asteroidin Güneş’ten aldığı enerjiyi ısı olarak yeniden uzaya yaymasıyla oluşan termal kuvvetler. Yüzeyin farklı bölgelerinden yayılan ısıl ışınım, gök cisminin hareketini etkileyebilecek küçük bir itki oluşturabiliyor. Araştırmacılar, bu mekanizmaların 1998 KY26 üzerindeki etkilerinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini değerlendiriyor.

Harvard Üniversitesi astronomu Avi Loeb ise daha sıra dışı bir ihtimal ortaya attı. Loeb, nesnenin yaklaşık 40 yıl önce fırlatılmış ve artık kullanılmayan bir Sovyet uzay aracı olabileceğini öne sürdü. Ancak söz konusu yorum, doğrulanmış bir bulgu niteliği taşımıyor ve yeni araştırma da asteroidin yapay kökenli olduğunu gösteren herhangi bir kanıt sunmuyor.

Japonya’nın Hayabusa2 görevi, 1998 KY26’nın fiziksel özelliklerini doğrudan inceleyerek mevcut belirsizliklerin giderilmesine katkı sağlayabilir. Uzay aracının Temmuz 2031’de gök cismiyle buluşması planlanıyor. Bu yakın karşılaşma, asteroidin yüzey yapısı, dönüş özellikleri ve hareketini etkileyen kuvvetler hakkında daha ayrıntılı gözlemler yapılmasına olanak sağlayacak.

Görevden elde edilecek veriler, özellikle küçük ve hızlı dönen asteroidlere ilişkin sıcaklık modellerinin sınanması açısından önem taşıyor. Araştırmacılar, uzaktan yapılan gözlemlerle açıklanamayan ivmelenmenin fiziksel kökenini daha iyi anlamak için Hayabusa2’nin sağlayacağı ölçümlerden yararlanabilecek.

1998 KY26 üzerindeki çalışmalar, gök cisimlerinin hareketlerini belirleyen kuvvetlerin yalnızca kütle çekiminden ibaret olmadığını gösteriyor. Japon uzay aracının gerçekleştireceği yakın gözlemler, gizemli hızlanmanın doğal bir fiziksel süreçten mi yoksa henüz yeterince anlaşılamayan başka bir etkiden mi kaynaklandığının belirlenmesinde önemli rol oynayabilir.