Kaliforniya seçmenleri, milyarderlerin servetinden tek seferlik yüzde 5 vergi alınmasını öngören Proposition 40 teklifini reddetti. 2026 ara seçimlerinde oylanan düzenleme, 1 Ocak 2026 itibarıyla eyalette yaşayan ve net serveti 1 milyar doları aşan kişileri kapsayacak, elde edilen geliri ağırlıklı olarak sağlık hizmetlerine aktaracaktı. İşçi sendikalarının desteklediği teklif, teknoloji sektöründeki milyarderlerin yoğun itirazları ve Vali Gavin Newsom’un karşı çıkışının ardından yeterli oyu alamadı.
Proposition 40 Milyarderlerin Servetinden Yüzde 5 Vergi Almayı Öngörüyordu
Kaliforniya’da oylamaya sunulan Proposition 40, eyalet sakinlerinin net serveti üzerinden bir defaya mahsus yüzde 5 oranında vergi alınmasını hedefliyordu. Düzenleme, 1 Ocak 2026 tarihinde Kaliforniya’da ikamet eden ve serveti 1 milyar doların üzerinde bulunan kişileri kapsıyordu. Vergi gelirlerinin önemli bölümünün, düşük gelirli vatandaşlara sağlık hizmeti sağlayan Medi-Cal programına aktarılması planlanıyordu.
Teklifin destekçileri, Kaliforniya’da 200’den fazla milyarderin toplamda yaklaşık 2 trilyon dolarlık servete sahip olduğunu belirterek düzenlemenin sınırlı sayıdaki kişiyi etkileyeceğini savundu. İşçi sendikalarının öncülük ettiği kampanya, beş yıl içinde 100 milyar dolara kadar gelir elde edilebileceğini öne sürdü. Destekçiler, söz konusu kaynağın sağlık hizmetlerinin yanı sıra eğitim programlarının finansmanına da katkı sağlayacağını ifade etti.
Teknoloji Yatırımcıları Verginin Girişimcilik Ekosistemini Zayıflatacağını Savundu
Düzenlemeye karşı çıkan iş dünyası temsilcileri, yüksek servet vergisinin Kaliforniya’daki girişimcileri başka eyaletlere taşınmaya yöneltebileceğini ileri sürdü. Florida ve Teksas gibi daha düşük vergi politikalarıyla öne çıkan eyaletlerin, Kaliforniya’dan ayrılan yatırımcılar ve girişimciler sayesinde ekonomik avantaj elde edebileceği savunuldu.
Castle Island Ventures’ın genel ortağı Nic Carter, oylama öncesinde TechCrunch’a yaptığı açıklamada milyarder vergisinin Florida ve Teksas gibi eyaletlere yarar sağlayabileceğini söyledi. Carter, Kaliforniya’nın sermaye oluşumundaki güçlü konumunu yerel yönetim politikaları nedeniyle kaybetme riski taşıdığını belirtti. Carter’a göre girişimciler, gelecekte yeni vergilerle karşılaşabilecekleri düşüncesiyle yatırımlarını başka bölgelere yönlendirebilirdi.
Carter, verginin özellikle şirket hisselerinin büyük bölümünü elinde tutan girişim kurucularını zorlayabileceğini savundu. Şirket değerinin yükselmesiyle milyarder statüsüne ulaşan kurucular, servetlerinin önemli kısmını nakit yerine hisse olarak tutuyor. Carter, bu kişilerin vergi yükümlülüklerini karşılamak için hisselerini satmak zorunda kalmasının risk sermayesi yatırımlarını da olumsuz etkileyebileceğini ileri sürdü.
Mainstreet CEO’su Jesse Tinsely de verginin girişimcilerin şirketleri üzerindeki kontrolünü zayıflatabileceğini düşünen isimler arasında yer aldı. Employer.com ve Recruiter.com gibi istihdam platformlarına sahip fintech şirketinin kurucu ortağı Tinsely, kendi işini dışarıdan büyük sermaye almadan büyüttüğünü anlattı. Tinsely, şirket varlıkları üzerinden hesaplanacak bir verginin kurucuları hisselerini satmaya veya yönetim kontrolünü paylaşmaya zorlayabileceğini savundu.
Teklifin mimarlarından Berkeley Üniversitesi ekonomi profesörü Emmanuel Saez ise kontrol kaybına ilişkin endişelerin düzenlemenin yapısını doğru yansıtmadığını söyledi. Saez, ekonomik mülkiyet ile oy haklarının farklı hisse sınıfları üzerinden ayrılabileceğini belirtti. Çift sınıflı hisse yapısı, kurucuların şirket sermayesindeki payları azalsa bile yönetim üzerindeki güçlü oy haklarını korumasına olanak tanıyor.
Saez ayrıca yapay zekâ sektöründeki büyümenin Kaliforniya’da büyük servet artışları yarattığını, ancak bu servetin az sayıda şirket ve kişi arasında yoğunlaştığını ifade etti. Ekonomiste göre eyalet, milyarderlerden yılda yaklaşık 3 milyar dolar vergi geliri elde ediyor. Bu tutar, 2025-2026 dönemindeki toplam eyalet gelirlerinin yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geliyor.
Proposition 40 kampanyası, işçi sendikaları ile teknoloji sektörünün en zengin isimlerini karşı karşıya getiren yüksek bütçeli bir siyasi mücadeleye dönüştü. Vergiye karşı çıkanlar, düzenlemenin varlıklı kişileri eyalet dışına çıkaracağını ve uzun vadede kamu gelirlerini azaltacağını savundu. Google’ın kurucu ortaklarından Sergey Brin’in de aralarında bulunduğu milyarderler, teklifi reddettirmek amacıyla yürütülen kampanyaya büyük miktarda finansman sağladı.
Associated Press’in aktardığı verilere göre Proposition 40’a karşı çıkan kampanya, destekçilerinin topladığı kaynağın yaklaşık 10 katına ulaştı. Karşı kampanya, seçmenlere yönelik medya çalışmalarında teklifin ekonomik sonuçlarını ve olası sermaye çıkışını öne çıkardı. Böylece vergi tartışması, kamu hizmetlerine kaynak yaratma hedefinin yanı sıra Kaliforniya’nın yatırım ortamı üzerindeki olası etkiler etrafında şekillendi.
Seçmenlerin teklifi reddetmesiyle Kaliforniya, milyarderlerin net servetine tek seferlik vergi uygulama planını şimdilik rafa kaldırdı. Ancak düzenlemenin destekçileri tartışmayı sürdürmeye hazırlanıyor. Associated Press’in haberine göre teklifin arkasındaki gruplar, benzer bir vergi düzenlemesini 2028 seçimlerinde yeniden seçmenlerin önüne getirmeyi değerlendirebilir.
