AB, Dijital Tüketici Hakları Yasasıyla Şirketlere Küresel Ciro Üzerinden Yüzde 6 Ceza Getiriyor
Avrupa Komisyonu, tüketicileri manipülatif dijital tasarımlarla daha fazla harcamaya yönlendiren veya çocukları kişiselleştirilmiş reklamlarla hedefleyen şirketlere küresel yıllık cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezası uygulanmasını öngörüyor. Dijital Adalet Yasası (Digital Fairness Act) olarak adlandırılan taslak, karanlık tasarımları, bağımlılık yaratan platform özelliklerini ve dinamik fiyatlandırmadaki şeffaflık eksikliğini düzenleme kapsamına alıyor. Komisyonun Adaletten Sorumlu Üyesi Michael McGrath tarafından sunulacak teklifin yasalaşması için Avrupa Birliği ülkeleri ile Avrupa Parlamentosunun onayı gerekiyor.
AB Dijital Adalet Yasasıyla Manipülatif Tasarımları Yasaklamaya Hazırlanıyor
Reuters’ın gördüğü Avrupa Komisyonu taslağı, dijital platformların tüketicilerin kararlarını etkilemek için kullandığı manipülatif arayüz tasarımlarına yönelik yeni yasaklar içeriyor. Dijital Adalet Yasası, internet sitelerinde ve mobil uygulamalarda kullanıcıları istemedikleri satın alma işlemlerine yönlendiren karanlık tasarım uygulamalarını haksız ticari faaliyet olarak tanımlıyor.
Karanlık tasarımlar, kullanıcıların bir hizmete abone olmasını kolaylaştırırken abonelikten ayrılma sürecini zorlaştıran veya satın alma kararını etkilemek için yanıltıcı seçenekler sunan arayüz yöntemlerini kapsıyor. Platformlar ayrıca tüketicileri daha fazla harcama yapmaya teşvik eden manipülatif yönlendirmeler nedeniyle düzenleyici yaptırımlarla karşılaşabilecek.
Taslakta öngörülen yaptırımların kapsamı şirketlerin küresel faaliyetlerine uzanıyor. Kuralları ihlal ettiği belirlenen işletmeler, yıllık dünya genelindeki cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezası riskiyle karşı karşıya kalabilecek.
Avrupa Komisyonu, çocukları ve savunmasız tüketicileri hedefleyen kişiselleştirilmiş reklamları da yasaklamayı planlıyor. Özellikle kullanıcıların davranışları, ilgi alanları ve dijital etkinliklerinden elde edilen veriler üzerinden oluşturulan reklam hedeflemesi yeni düzenlemenin önemli başlıkları arasında bulunuyor.
Dijital platformların kullanıcı profillerini reklam amacıyla kullanması, çocuklar açısından ayrı bir risk alanı oluşturuyor. Yeni teklif, çocukların dijital ortamdaki davranışsal reklamcılık faaliyetlerinden korunmasını ve hassas grupların ticari manipülasyona maruz kalmasının önlenmesini hedefliyor.
Taslak düzenleme, özellikle bilet satışlarında kullanılan dinamik fiyatlandırma yöntemlerine de yeni yükümlülükler getiriyor. Talebin gerçek zamanlı değişimine göre ürün veya hizmet fiyatlarını artıran şirketlerin, ilan ettikleri fiyat üzerinden kaç ürün bulunduğunu açıklaması gerekecek.
Dinamik fiyatlandırma, tüketici talebinin yükseldiği dönemlerde bilet veya rezervasyon ücretlerinin kısa sürede değişmesine neden olabiliyor. Avrupa Komisyonu, fiyatın hangi koşullarda geçerli olduğunu ve tüketicinin ilan edilen ücret üzerinden ne kadar ürün satın alabileceğini daha açık hale getirmek istiyor.
Avrupa Komisyonunun taslağı, kullanıcıların dijital platformlarda aşırı zaman geçirmesine yol açabilecek özelliklere de odaklanıyor. Şirketlerin, kullanıcıları kompulsif veya aşırı kullanıma teşvik eden tasarım unsurlarını devre dışı bırakma seçeneği sunması gerekecek.
Bu düzenleme, özellikle sosyal medya ve e-ticaret platformlarında sürekli etkileşim yaratmak için kullanılan özellikleri kapsıyor. Kullanıcıların kontrolünü artırmayı amaçlayan teklif, platformların bağımlılık oluşturabilecek tasarımlarına karşı yeni bir tüketici koruma çerçevesi oluşturuyor.
Finansal hizmetlerde kamu yararını savunan Finance Watch kuruluşu, taslağın tüketicileri çevrim içi yatırım işlemlerinde yeterince korumadığını belirtti. Kuruluşun kıdemli araştırma ve savunuculuk yetkilisi Peter Norwood, karanlık tasarımlara yönelik önerilerin doğru yönde ilerlediğini ancak finansal hizmetlerdeki tüketici risklerini azaltmak için daha kapsamlı önlemlere ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Dijital Adalet Yasası, Avrupa Birliği’nin büyük teknoloji şirketleri, e-ticaret platformları ve sosyal medya hizmetleri üzerindeki denetimini genişletme çabasının yeni aşamasını oluşturuyor. Michael McGrath’ın sunacağı teklif, Avrupa Komisyonunun önerisi olarak yasama sürecine girecek. AB ülkeleri ile Avrupa Parlamentosu arasında yürütülecek müzakereler, düzenlemenin nihai kapsamını ve yürürlüğe girecek yükümlülükleri belirleyecek.
