3 Milyon Müşterili Dijital Banka Çöktü: Paraguay Devlet Başkanı Görevini Bıraktı

Paraguay’da yaklaşık 3 milyon müşterisi bulunan Ueno Bank’ın faaliyetlerinin durdurulması, ülkeyi bankacılık ve siyasi krizle karşı karşıya bıraktı. Merkez bankasının denetiminde ortaya çıkan usulsüz krediler ve hatalı mali kayıtlar, bankanın yasal sermaye sınırının altına düşmesine neden olurken müşteriler hesaplarına erişemedi. Bankayla geçmişte ticari bağlantısı bulunan Devlet Başkanı Santiago Peña, artan siyasi baskının ardından ülkenin istikrarını korumak amacıyla istifa edeceğini açıkladı.

Ueno Bank’ın Faaliyetleri Durduruldu, Milyonlarca Müşteri Etkilendi

Paraguay Merkez Bankası, Ueno Bank’ın kredi işlemlerinde ve mali kayıtlarında tespit edilen sorunların ardından bankaya el koydu. Denetçiler, banka sahipleriyle bağlantılı şirketlere verilen kredilerin yeterince belgelenmediğini, bazı harcamaların ise hatalı biçimde varlık olarak kaydedildiğini belirledi. Mali kayıtların düzeltilmesiyle bankanın sermayesi, yasal asgari seviyenin yarısının da altına geriledi.

Mali tablodaki bozulmanın ardından Ueno Bank’ın dijital hizmetleri devre dışı kaldı. Müşteriler mobil uygulamaya, banka kartlarına ve para transferlerine erişemezken bankanın şubeleri de kapandı. Yaklaşık 6,5 milyon nüfuslu Paraguay’da 3 milyon kişinin tasarruf, ödeme ve diğer bankacılık işlemlerini gerçekleştirememesi krizin toplumsal etkisini büyüttü.

Ueno Bank’ın kredi uygulamalarına ilişkin endişeler daha önce de gündeme gelmişti. Paraguay’ın önde gelen gazetelerinden ABC Color, haziran ayında merkez bankası denetçilerinin banka sahipleriyle bağlantılı şirketlere yönelik riskli kredi işlemleri tespit ettiğini bildirmişti. Bankanın söz konusu şirketlere yasal sınırları aşan tutarlarda kredi verdiği, borçların geri ödenememesi ihtimaline karşı yeterli teminat almadığı öne sürülmüştü.

Ueno Bank, onlarca yıllık geçmişe sahip bir finans kuruluşunun yeniden markalanmasıyla büyüyen dijital bankacılık girişimiydi. Şirket, 2023 yılında bankacılık lisansını aldıktan sonra beş yıldan kısa sürede Paraguay genelinde tanınan bir finans kuruluşuna dönüştü. Market alışverişlerinde sunduğu nakit iade kampanyalarıyla müşteri kazanan banka, 70’ten fazla şube açtı. Ueno ayrıca Paraguay millî futbol takımına sponsor oldu ve ülkenin ana stadyumunun isim sponsorluğunu üstlendi. Krizin ardından stadyumdaki Ueno logosu kaldırıldı.

Bankanın finansal faaliyetlerinde kamu kaynakları da önemli yer tutuyordu. Ueno, geçen ay yaklaşık 800 milyon dolarlık kamu mevduatına sahip olduğunu bildirmişti. Bu tutar, bankanın toplam mevduatının yaklaşık dörtte birini oluşturuyordu. Kamu kaynakları arasında devlet emeklilik ve sağlık fonunun parası ile Paraguay’ın hidroelektrik santrallerini işleten kuruluşların mevduatları da bulunuyordu.

Kamu fonlarının bankada tutulması, siyasi tartışmaların merkezinde yer aldı. Devlet Başkanı Santiago Peña, Ueno’nun sahibi olan Grupo Vázquez ile geçmişte ticari bağlantı kurmuştu. Peña, şirketteki payını Mart 2025’te sattığını ve bankanın faaliyetlerinde usulsüz bir rol üstlenmediğini savunuyor. Muhalefet milletvekilleri ise bu ilişkinin çıkar çatışması yarattığını, emeklilik fonlarının kullanımında usulsüzlük yaşandığını ve bankanın denetimden korunmuş olabileceğini ileri sürüyor.

Tartışmalar, merkez bankasının yönetimine de uzandı. Peña’nın atadığı Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo, daha önce Ueno’nun önceki finans kuruluşu Financiera Ueno’nun başkanlığını yürütmüştü. Carvallo, bankacılık krizinin büyümesinin ardından Peña’nın talebi üzerine görevinden ayrıldı.

Paraguay savcılığı, Ueno Bank’ın kredi işlemleriyle bağlantılı olarak 27 banka yöneticisi ve iş ortağı hakkında güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılığa teşebbüs suçlamalarını yöneltti. Savcılık, bağlantılı şirketlere verilen bazı kredilerden elde edilen paranın aynı şirketler grubundaki başka işletmelere aktarıldığını iddia ediyor.

Soruşturma kapsamında banka kurucusu Miguel Vázquez ile banka başkanı Juan Manuel Gustale’nin de aralarında bulunduğu sekiz yönetici hakkında yakalama kararı çıkarıldı. Perşembe günü bir hâkim, altı yöneticinin yargılama sürecinde tutuklu kalmasına, iki kişinin ise ev hapsine alınmasına karar verdi. Hakkında işlem başlatılan sekiz kişinin de daha sonra yetkililere teslim olduğu bildirildi.

Gustale’nin avukatı José Fernández Zacur, üst düzey yöneticilerin kredi kararlarını doğrudan vermediğini savundu. Fernández Zacur, banka başkanının veya yönetim kurulunun belirli bir kredinin kime verileceğine karar vermediğini, bu işlemlerin ilgili personelin sorumluluğunda bulunduğunu söyledi.

Ueno Bank’ın çöküşü, Peña üzerindeki siyasi baskıyı artırırken iktidardaki Colorado Partisi içinden de eleştiriler yükseldi. Partinin lideri ve eski devlet başkanı Horacio Cartes, Peña hakkında görevden alma sürecine destek verdi. Cartes, kamu kaynaklarının, özel tasarrufların ve emeklilik fonlarının yağmalanmasına ortak olmayacaklarını belirtti.

Peña, X üzerinden yayınladığı video mesajında görevinden ayrılacağını açıkladı. Devlet başkanı, kararını ülkenin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumları koruma gerekçesiyle duyurdu. Peña ayrıca görev süresinde halkın güvenini karşılayamadığı noktalar için özür dilediğini belirterek kendisine verilen güveni hiçbir zaman kötüye kullanmak istemediğini söyledi.

Peña, Senato önünde savunma yapma hakkını kullanacağını da açıkladı. Kongre liderlerinin istifayı kabul etmesi durumunda başkan yardımcısı Pedro Alliana’nın yeni devlet başkanı olarak göreve gelmesi bekleniyordu. Ancak muhalefet senatörleri, istifanın kabul edilmesi hâlinde Peña’nın ömür boyu senatörlük statüsünü koruyabileceğini ve bu statünün olası yargı süreçlerinde hukuki koruma sağlayabileceğini savunuyor.

Alliana, Peña’dan uzak bir tutum sergilerken kendi siyasi hedeflerini de krizin çözülmesine kadar erteledi. Paraguay’daki siyasi sürecin nasıl sonuçlanacağı, Kongre’nin istifa ve olası görevden alma adımlarına ilişkin kararlarına bağlı bulunuyor.

Bankanın faaliyetlerinin durması, Paraguay ekonomisinde de etkisini gösterdi. Ülkenin para birimi guarani, perşembe günü dolar karşısında yaklaşık yüzde 4 değer kaybetti. Merkez bankasının döviz kuru verilerine göre haftalık kayıp yüzde 7’ye yaklaştı. Bankacılık sistemine ve kamu kaynaklarının yönetimine ilişkin belirsizlik, finans piyasalarındaki baskıyı artırdı.

Çalışma Bakanlığı, Ueno Bank ve bağlantılı şirketlerde doğrudan veya dolaylı olarak yaklaşık 7 bin kişinin işinin krizden etkilendiğini tahmin ediyor. İşten çıkarılma ve ödenmeyen maaş endişesi yaşayan çalışanlar, bakanlık binası önünde protesto düzenledi. Ueno üniforması giyen genç çalışanlar banka kartlarını yakarak kıdem tazminatlarının ve ödenmemiş ücretlerinin karşılanmasını talep etti.

Peña, müşterilerin hesaplarına yeniden erişebilmesi için ödeme sürecinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı. Devlet başkanı, olayın gerçeklerinin açıklığa kavuşturulmasıyla müşterilere yapılacak ödemelerin eş zamanlı ilerlemesi gerektiğini söyledi. Bankanın müşterilerine ne zaman ödeme yapacağı, kamu mevduatlarının ne ölçüde geri kazanılacağı ve krizin istihdam üzerindeki etkilerinin nasıl giderileceği Paraguay’ın önündeki temel sorunlar arasında yer alıyor.