Microsoft Mühendisi GPU Kullanımını Ayrıntılı Gösteren Bir Araç Geliştirdi

Microsoft mühendisi Scott Hanselman, bilgisayardaki ekran kartını hangi uygulamaların kullandığını ayrıntılı biçimde gösteren gputaskman adlı açık kaynaklı aracı geliştirdi. Windows, Linux, WSL ve Apple Silicon işlemcili Mac bilgisayarlarla çalışan yazılım, GPU yükünü süreç bazında inceleyerek bellek tüketimi, sıcaklık, güç kullanımı ve işlemci trafiği gibi verileri sunuyor. Deneysel geliştirme aşamasındaki araç, özellikle yerel yapay zekâ modellerinin ekran kartı kaynaklarını nasıl kullandığını takip etmek isteyen kullanıcılara yönelik özellikler içeriyor.

Windows Görev Yöneticisi GPU Kullanımını Sınırlı Gösteriyor

Windows kullanıcıları, ekran kartının hangi uygulamalar tarafından ne ölçüde kullanıldığını öğrenmek istediklerinde Görev Yöneticisi’nin sunduğu bilgilerle yetinmek zorunda kalabiliyor. Performans sekmesi GPU kullanım oranını, sıcaklığı ve genel kaynak tüketimini gösterse de ayrıntılı süreç analizleri için yeterli veri sağlamıyor. Ayrıntılar sekmesinde işlem başına GPU bellek kullanımını görüntüleme seçeneği bulunsa da ilgili ayarın ayrıca etkinleştirilmesi gerekiyor.

NVIDIA ekran kartlarına sahip bilgisayarlar, sistem tepsisinde çalışan GPU Activity aracı üzerinden ek bir görünüm sunuyor. Ancak bu araç da ekran kartını kullanan süreçleri listelemekle sınırlı kalıyor ve uygulamaların GPU belleğini hangi işlemler için tükettiğini açıklamıyor. Daha kapsamlı verilere ulaşmak isteyen kullanıcılar ise PowerShell komutlarına veya üçüncü taraf izleme yazılımlarına başvurabiliyor.

Microsoft ile GitHub bünyesinde görev yapan Scott Hanselman, gputaskman projesiyle bu bilgi eksikliğini gidermeyi hedefliyor. Microsoft’ta uzun süredir yazılım geliştiren Hanselman, daha önce Windows masaüstüne macOS benzeri masaüstünü gösterme özelliği kazandıran PeekDesktop aracını da geliştirmişti. Yeni projesi, standart sistem izleme ekranlarının ötesine geçerek grafik işlemcisinin kaynak kullanımını süreç düzeyinde incelemeye odaklanıyor.

gputaskman, ekran kartının genel performans verilerini tek bir göstergeyle sınırlamadan farklı ölçümleri ayrı ayrı sunuyor. Yazılım GPU kullanım oranının yanında VRAM tüketimini, sıcaklığı, güç çekişini, saat hızlarını, kodlayıcı ve kod çözücü etkinliğini, PCIe veri trafiğini de takip ediyor. Araç, bu ölçümlerin önemli bölümünü çalışan işlemlerle ilişkilendirerek hangi uygulamanın ekran kartı üzerinde ne tür bir yük oluşturduğunu gösteriyor.

Süreç bazında GPU izleme özelliği, özellikle aynı anda birden fazla grafik yoğun uygulama çalıştıran bilgisayarlarda önem kazanıyor. Kullanıcılar böylece toplam ekran kartı kullanımının hangi yazılımlardan kaynaklandığını daha kolay belirleyebiliyor. VRAM tüketiminin uygulamalara göre ayrıştırılması da bellek sınırlarına yaklaşan sistemlerde kaynak kullanımını değerlendirmeyi kolaylaştırıyor.

Aracın öne çıkan özelliklerinden biri, yerel bilgisayarda çalışan büyük dil modellerini (LLM) tanıyabilmesi olarak öne çıkıyor. gputaskman, ilgili süreçleri belirleyerek kullanılan model ve çalışma zamanı (runtime) hakkında ek bilgiler gösterebiliyor. Model ağırlıkları, nicemleme (quantization) yöntemi, katman sayısı ve ilgili sürecin tükettiği VRAM miktarı da sunulan veriler arasında bulunuyor.

Bu ayrıntılar, yapay zekâ modellerini internet bağlantısına ihtiyaç duymadan kendi bilgisayarında çalıştıran kullanıcılar için yararlı bir izleme alanı oluşturuyor. Örneğin farklı nicemleme seçenekleriyle çalışan modellerin ekran kartı belleği üzerindeki etkisi karşılaştırılabiliyor. Kullanıcılar ayrıca modelin hangi çalışma ortamı üzerinden yürütüldüğünü ve grafik işlemcisinin ne kadar kaynağını kullandığını inceleyebiliyor.

Yerel yapay zekâ uygulamalarının donanım gereksinimleri modele, çalışma zamanına ve yapılandırmaya göre değişebiliyor. gputaskman, bu değişkenlerin GPU üzerindeki etkisini daha görünür hâle getirerek performans sorunlarının ve yüksek bellek tüketiminin incelenmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.

gputaskman’ın Windows sürümüyle yapılan ilk denemelerde temel özelliklerin genel olarak beklendiği şekilde çalıştığı aktarılıyor. Ancak GPU sıcaklığı gibi bazı değerlerin zaman zaman güncellenmeden aynı ölçümde kalabildiği de belirtiliyor. Bu tür aksaklıklar, projenin henüz erken geliştirme aşamasında bulunmasıyla ilişkilendiriliyor.

Hanselman da yazılımı deneysel olarak tanımlıyor. Dolayısıyla kullanıcıların her donanım ve işletim sistemi yapılandırmasında aynı ölçüm kapsamını veya kararlılık seviyesini beklememesi gerekiyor. Araç Windows, Linux, Windows Subsystem for Linux (WSL) ve Apple Silicon işlemcili Mac bilgisayarlarda çalışabiliyor; ancak işletim sistemine ve donanım desteğine bağlı olarak gösterilen GPU verileri değişiklik gösterebiliyor.

Kullanıcılar gputaskman’ı Hanselman’ın GitHub deposu üzerinden indirebiliyor. Özellikle yerel yapay zekâ çalıştıran, GPU belleğini yakından takip eden veya bilgisayarındaki grafik işlemci yükünün kaynağını belirlemek isteyen kullanıcılar, aracın sunduğu ayrıntılı ölçümlerden yararlanabiliyor.