Rusya Dizel Trenlere Alternatif Geliştirdi: Hidrojenli Tren 2027’de Hizmete Girecek

Rusya, dizel trenlere alternatif olarak geliştirdiği ilk yerli hidrojen yakıt hücreli yolcu treninin montajını tamamladı. Transmashholding tarafından üretilen tren, iki farklı vagon konfigürasyonuyla hizmet verecek ve batarya desteğiyle 740 kilometreye kadar menzil sunacak. İlk testlerin Kasım 2026’da başlaması, sertifikasyon sürecinin ardından trenlerin 2027 yılının sonuna doğru Sahalin Adası’nda ticari seferlere çıkması hedefleniyor.

Rusya Hidrojen Yakıt Hücreli Trenini Test Aşamasına Taşıdı

Rusya’nın ilk hidrojenli yolcu treni, Moskova yakınlarındaki Demikhovo fabrikasında tamamlanan montaj çalışmalarının ardından test hazırlıklarına geçti. Ülkenin büyük demiryolu araçları üreticilerinden Transmashholding (TMH) tarafından geliştirilen proje, Rus Demiryolları, Rosatom ve Sahalin Bölge Yönetimi iş birliğiyle yürütülüyor. 2019 yılında imzalanan anlaşmayla başlayan çalışmalar kapsamında trenin ilk örnekleri Demikhovski Makine İmalat Fabrikası ile Tver Vagon Fabrikası’nda üretildi.

Sahalin Bölge Valisi Valeri Limarenko, montaj işlemlerinin tamamlandığını ve projenin test aşamasına geçtiğini açıkladı. İlk denemelerin Kasım 2026’da yapılması planlanırken Moskova ve çevresindeki dinamik testlerin 2027 yılında gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Bu aşamada trenin hareket performansı, hidrojen güç sistemleri ve güvenlik donanımları değerlendirilecek.

Yeni nesil demiryolu aracı, özellikle elektrikli hat altyapısının bulunmadığı bölgelerde dizel motorlu trenlere alternatif oluşturmak üzere tasarlandı. Hidrojen yakıt hücreleri, depolanan hidrojen ile havadaki oksijen arasındaki elektrokimyasal tepkimeyi kullanarak elektrik üretiyor. Böylece geleneksel dizel motorlardan farklı olarak enerji üretimi sırasında egzoz gazı yerine temel ürün olarak su açığa çıkıyor.

Rusya’nın geliştirdiği hidrojen treni, yolcu kapasitesi ve enerji ihtiyacına göre iki ayrı konfigürasyonda üretilecek. İki yolcu vagonundan oluşan ilk model, hidrojen yakıt hücresi sistemiyle 700 kilometrenin üzerinde menzil sağlayacak. Sisteme entegre edilen bataryalar, ek enerji desteği sunarak toplam menzili yaklaşık 740 kilometreye çıkaracak.

Üç yolcu vagonuna sahip ikinci model ise daha yüksek yolcu kapasitesi karşılığında daha kısa bir menzil sunacak. Bu versiyonun hidrojen sistemiyle yaklaşık 480 kilometre yol alması bekleniyor. Batarya desteği, söz konusu mesafeye yaklaşık 80 kilometre daha ekleyerek toplam menzili 560 kilometre civarına taşıyacak.

Her iki modelde de hidrojen güç sistemini taşıyan ayrı bir teknik vagon bulunacak. Teknik bölümde hidrojen yoğunluğunu takip eden sensörler ile olası yangınları tespit edebilen güvenlik ekipmanları kullanılacak. Bu donanım, hidrojen depolama ve elektrik üretim sistemlerinden kaynaklanabilecek risklerin erken belirlenmesini amaçlıyor.

Rusya, yeni trenlerin ilk ticari kullanımını Japonya’nın kuzeyinde, Pasifik Okyanusu’nda bulunan Sahalin Adası’nda gerçekleştirmeyi planlıyor. Adadaki demiryolu hatlarının tamamında elektrikli altyapının bulunmaması, hidrojen yakıt hücreli trenlerin denenmesi için uygun bir çalışma ortamı oluşturuyor. Yeni araçlar, elektrik hatlarının kurulmasının maliyetli veya teknik açıdan zor olduğu güzergâhlarda dizel trenlerin yerini alabilecek bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

Rusya’nın yol haritasına göre hidrojen trenlerinin sertifikasyon testleri 2027 yılında tamamlanacak. Ülke, aynı yılın sonlarına doğru ticari işletmeye geçmeyi hedefliyor. Sahalin’de ayrıca hidrojen teknolojilerinin geliştirilmesi ve trenlerin test edilmesi amacıyla özel bir hidrojen test merkezinin kurulması planlanıyor.

Sahalin demiryolu altyapısı da son yıllarda kapsamlı bir dönüşüm geçirdi. Japon yönetimi döneminden kalan 1.067 milimetrelik hat açıklığı, Rusya’nın standart olarak kullandığı 1.520 milimetreye dönüştürüldü. Rus Demiryolları tarafından yürütülen çalışmalar 2020 yılında tamamlandı. Altyapı değişikliği, adanın demiryolu ağının Rusya’nın genel demiryolu sistemiyle uyumlu çalışmasını sağladı.

Hidrojen yakıt hücreli trenler, özellikle demiryolu hatlarının elektrifikasyonunun ekonomik açıdan verimli olmadığı bölgelerde alternatif enerji teknolojisi olarak değerlendiriliyor. Dizel motorların aksine yakıt hücreleri, enerji üretimi sırasında karbon içeren egzoz gazları salmıyor. Ancak hidrojenin hangi yöntemle üretildiği ve taşındığı, teknolojinin toplam çevresel etkisini belirleyen önemli unsurlar arasında bulunuyor.

Transmashholding ve proje ortakları, geliştirilen hidrojen güç sistemini yalnızca Sahalin’de kullanılacak bir tren teknolojisi olarak görmüyor. Projenin uzun vadeli hedefleri arasında aynı enerji platformunun şehir içi, banliyö ve şehirler arası trenlerde kullanılabilecek şekilde geliştirilmesi yer alıyor. Rusya, ilk trenlerin test ve sertifikasyon sürecini tamamlamasının ardından hidrojen teknolojisinin demiryolu taşımacılığındaki kullanım alanını genişletmeyi amaçlıyor.