Google’ın Yapay Zeka Araması Reklam Gelirlerini Baskılıyor: Alphabet’in Piyasa Değeri 500 Milyar Dolar Eridi

Google’ın yapay zekâ destekli arama özellikleri, geleneksel arama reklamlarına kıyasla daha düşük gelir sağlarken şirketin ana gelir modeline ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Alphabet’in üçüncü çeyrek sonuçlarının ardından hisseleri çarşamba günü yüzde 11’den fazla değer kaybederken şirketin piyasa değerinden 500 milyar doların üzerinde tutar silindi. Google, yapay zekâ yatırımlarını artırmayı sürdürürken arama sonuçlarından trafik sağlayan yayıncılar da gelir kayıplarıyla karşı karşıya kalıyor.

Google’ın Arama Gelirleri Artıyor Ancak Büyüme Hızı Yavaşlıyor

Alphabet, 2026 yılının üçüncü çeyreğinde 127,6 milyar dolar gelir elde ederek geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 25 büyüme kaydetti. Şirketin toplam gelirindeki artışa rağmen yapay zekâ altyapısına yönelik harcamalar da hızlandı ve sermaye yatırımları yıllık bazda iki kattan fazla artarak 51,4 milyar dolara ulaştı.

Google’ın arama gelirleri ise aynı dönemde 63,3 milyar dolar seviyesine çıktı. Söz konusu gelir kalemi yıllık bazda yüzde 12 büyürken geçen yılın aynı döneminde kaydedilen yüzde 14,5’lik artışın gerisinde kaldı. Arama sorgularının sayısı yükselmeye devam etmesine rağmen gelir artışındaki yavaşlama, şirketin yapay zekâ tabanlı arama modelinin reklam performansıyla ilgili tartışmaları güçlendirdi.

Google’ın temel gelir kaynaklarından biri olan arama reklamları, kullanıcıların sorgularıyla bağlantılı reklamların gösterilmesine dayanıyor. Geleneksel arama sonuçları, kullanıcıları farklı internet sitelerine yönlendirirken yapay zekâ destekli yanıtlar bilgiyi doğrudan arama sayfasında sunuyor. Kullanıcıların kaynak sitelere daha az gitmesi, internet trafiğinin dağılımını değiştirdiği gibi reklamların hangi aşamada gelir ürettiği konusunda da yeni sorular doğuruyor.

Google’ın üçüncü çeyrek bilançosunda öne çıkan sorunlardan biri, yapay zekâ destekli arama deneyimi AI Mode’un geleneksel aramaya göre daha düşük gelir elde etmesi oldu. Search Engine Land’in aktardığına göre Google’ın baş işletme sorumlusu Philipp Schindler, bilanço toplantısında arama sorgularının artmasına karşın gelir performansının gerilemesini AI Mode’daki düşük para kazanma oranıyla ilişkilendirdi.

AI Mode, kullanıcıların birbiriyle bağlantılı sorular yöneltebildiği ve yanıtları sohbet tabanlı bir arayüz üzerinden alabildiği bir sistem olarak çalışıyor. Geleneksel arama motoru kullanıcıya farklı internet sitelerinin bağlantılarını sunarken bu deneyim, bilgiyi doğrudan yapay zekâ yanıtı içinde bir araya getiriyor. Bu değişiklik, kullanıcıların bilgiye erişimini kolaylaştırırken reklamların gösterildiği alanları ve ticari sorguların gelire dönüşme biçimini de etkiliyor.

Google açısından temel sorun, daha fazla sorgunun otomatik olarak daha yüksek reklam geliri anlamına gelmemesi. Kullanıcılar yapay zekâ üzerinden daha uzun konuşmalar gerçekleştirse bile bu etkileşimler geleneksel arama sonuçlarındaki reklamlarla aynı düzeyde gelir üretmeyebiliyor. Alphabet hisselerinde yaşanan sert düşüş, yatırımcıların şirketin yeni arama modelinin uzun vadeli kârlılığına ilişkin beklentilerini yeniden değerlendirdiğine işaret ediyor.

Google, ChatGPT’nin 2022 yılının sonlarında geniş kitlelere ulaşmasının ardından yapay zekâ destekli arama özelliklerini hızla geliştirdi. Şirket, AI Overviews adı verilen yapay zekâ özetlerini arama sonuçlarının üst bölümüne yerleştirerek kullanıcıların sorularına doğrudan yanıt vermeye başladı. Ancak bu yaklaşım, bilgiyi üreten yayıncıların ve internet sitelerinin arama üzerinden elde ettiği ziyaretçi sayısını azaltması nedeniyle eleştirilere yol açtı.

AI Overviews, farklı kaynaklardan derlenen bilgileri tek bir özet içinde sunuyor. Kullanıcılar aradıkları yanıtı arama sayfasında bulduklarında kaynak siteleri ziyaret etmeyebiliyor. Yayıncılar açısından bu davranış değişikliği, sayfa görüntülemelerinin azalmasıyla birlikte reklam gelirlerinin düşmesi ve okurlarla doğrudan ilişki kurmanın zorlaşması anlamına geliyor.

Çeşitli araştırmalar, Google’ın yapay zekâ özetlerinin bağlantılara tıklanma oranları üzerindeki olumsuz etkisini ortaya koyuyor. Google ise özelliklerinin internet sitelerine trafik sağlamaya devam ettiği yönündeki açıklamalarını sürdürüyor. Buna karşın yayıncıların yaşadığı trafik kaybı, arama motorunun bilgi sağlayan kaynaklarla kurduğu ekonomik ilişkinin geleceğine dair endişeleri artırıyor.

Axios tarafından derlenen verilere göre önde gelen haber sitelerinin aylık ziyaretçi sayısı, Google’ın AI Overviews özelliğini kullanıma sunduğu 2024 yılının temmuz ayında 70 milyonun üzerindeyken 2026 yılının temmuz ayında 47 milyonun biraz üzerine geriledi. Reuters Institute tarafından gerçekleştirilen bir ankete katılan medya yöneticileri de gelecek konusunda karamsar bir tablo çizerek yapay zekâ ağırlıklı arama düzeninin önümüzdeki üç yılda internet sitelerine gelen trafiği yaklaşık yarı yarıya azaltabileceğini öngördü.

Google yönetimi, AI Mode’un mevcut gelir performansının gelecekte de aynı kalacağı görüşüne katılmıyor. Philipp Schindler, yapay zekâ tabanlı aramalarda çok sayıda sorgunun satın alma kararının henüz erken aşamalarında ortaya çıktığını ve bu etkileşimlerin yüksek ticari değer taşıyabildiğini savundu. Schindler ayrıca AI Mode üzerinden gerçekleştirilen sorguların büyük bölümünün yeni etkileşimlerden oluştuğunu ve zamanla daha fazla reklam geliri sağlayabileceğini belirtti.

Google’ın beklentisi, kullanıcıların ürün araştırması, karşılaştırma ve satın alma planlaması gibi süreçlerde yapay zekâya daha fazla başvurmasıyla yeni reklam fırsatlarının ortaya çıkması yönünde şekilleniyor. Şirket, sohbet tabanlı aramaların kullanıcı niyetini daha ayrıntılı biçimde anlamaya yardımcı olabileceğini ve reklamları bu niyetle eşleştirerek gelirini artırabileceğini düşünüyor.

Ancak bu stratejinin başarısı, yalnızca kullanıcıların yapay zekâ aramasını ne kadar sık kullandığına bağlı kalmıyor. Google’ın reklam verenlere sunduğu ticari değeri koruması, yapay zekâ yanıtlarının maliyetini yönetmesi ve kaynak sitelerin içerik üretmeye devam etmesini sağlayan ekonomik dengeyi gözetmesi gerekiyor. Yayıncıların ziyaretçi kaybı yaşadığı bir ortamda Google’ın uzun vadeli büyümesi, yalnızca arama deneyimini dönüştürmesine değil, bu deneyimin oluşturduğu geliri sürdürülebilir biçimde dağıtmasına da bağlı hale geliyor.