Avrupa’da karbon depolama alanında ticari dönem başladı; Danimarka’daki Greensand projesi tam ölçekli CO2 depolama faaliyetlerine geçti. INEOS Energy öncülüğünde geliştirilen tesis, ilk aşamada yılda 400 bin tona kadar karbondioksiti Kuzey Denizi’nin yaklaşık 1.800 metre altındaki tükenmiş bir petrol sahasında kalıcı olarak depolayacak. Projenin kapasitesinin talebe bağlı olarak yıllık 4 ila 8 milyon tona çıkarılması planlanırken altyapı, Avrupa’nın uzun vadeli karbon yakalama hedeflerine katkı sağlayacak şekilde tasarlandı.
Greensand Projesi Kuzey Denizi’nde Ticari Depolamayı Başlattı
Greensand projesi, Danimarka’nın Kuzey Denizi açıklarında üretimi sona eren Nini West petrol sahasını karbon depolama alanına dönüştürüyor. Proje kapsamında yakalanan karbondioksit, deniz tabanının altında bulunan tükenmiş rezervuara enjekte edilerek uzun süre yer altında tutulacak.
INEOS Energy liderliğindeki proje, 18 Eylül’de düzenlenen açılışla ticari operasyonlara geçti. Avrupa Birliği’nin tam ölçekli CO2 depolama altyapısındaki ilk ticari tesislerinden biri olan Greensand, karbon yakalama süreçlerinden elde edilen gazın yalnızca tutulmasını değil, farklı bölgelerden taşınarak merkezi bir depolama noktasına ulaştırılmasını da kapsıyor.
Karbon depolama tesisi, ilk ticari aşamada yıllık 400 bin ton kapasiteyle çalışacak. Projenin geliştiricileri, mevcut altyapının ilerleyen dönemde daha yüksek hacimlerde karbondioksit kabul edecek şekilde genişletilmesini planlıyor.
Greensand sisteminde karbonun depolama alanına ulaştırılması birkaç aşamalı bir lojistik zinciri üzerinden gerçekleştirilecek. Proje kapsamında CO2’nin önemli bölümünün Danimarka’daki biyometan tesislerinden elde edilmesi planlanıyor.
Yakalanan gaz önce sıvılaştırılacak, ardından karayoluyla Esbjerg Limanı’ndaki özel terminale taşınacak. Limanda yüklenen karbondioksit, Carbon Destroyer 1 adlı CO2 taşıma gemisiyle Danimarka kıyılarından yaklaşık 250 kilometre açıkta bulunan Nini West sahasına gönderilecek.
Sıvılaştırılmış karbondioksit, depolama alanına ulaştığında deniz tabanının yaklaşık 1.800 metre altındaki tükenmiş petrol rezervuarına basınç altında enjekte edilecek. Derin jeolojik formasyonun kullanılması, karbonun uzun vadeli olarak yer altında tutulmasını sağlayacak depolama yönteminin temelini oluşturuyor.
Greensand’in ilk aşamadaki yıllık 400 bin tonluk kapasitesi, projenin uzun vadeli hedefinin yalnızca başlangıç seviyesini oluşturuyor. Talebin artması halinde tesisin depolama kapasitesinin yıllık 4 ila 8 milyon tona yükseltilmesi planlanıyor.
Karbon depolama kapasitesinin artırılması, Avrupa’daki sanayi tesislerinden çıkan emisyonların sınır ötesi altyapılar aracılığıyla yönetilmesine de katkı sağlayabilir. Özellikle karbondioksit yakalama teknolojisini kullanan tesisler açısından güvenilir taşıma ve depolama ağlarının kurulması, karbon yönetimi zincirinin önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.
Greensand projesi aynı zamanda CO2’nin kaynağından depolama sahasına kadar taşınabildiği entegre bir model ortaya koyuyor. Böylece karbon yakalama, sıvılaştırma, taşıma ve jeolojik depolama süreçleri tek bir operasyon zinciri içerisinde birleştiriliyor.
Avrupa Birliği, karbon yakalama ve depolama altyapısının kapasitesini 2030 yılına kadar yıllık 50 milyon tona çıkarmayı hedefliyor. Birliğin 2040 hedefinde ise yıllık 250 ila 280 milyon ton seviyesinde karbon depolama kapasitesine ulaşılması öngörülüyor.
Greensand’in ilk aşamadaki kapasitesi, Avrupa Birliği’nin uzun vadeli hedeflerinin yanında sınırlı kalıyor. Projenin önemi ise yalnızca depolayacağı karbon miktarından değil, ticari ölçekte çalışan bir depolama zincirinin kurulmasından kaynaklanıyor.
Avrupa’da karbon yakalama ve depolama yatırımlarının artmasıyla birlikte deniz altındaki tükenmiş petrol ve gaz sahalarının yeni bir kullanım alanı kazanması bekleniyor. Greensand’in ilerleyen yıllarda kapasitesini artırması, Avrupa’nın farklı ülkelerinden toplanan CO2’nin Kuzey Denizi’ndeki jeolojik depolama alanlarına taşınmasına yönelik daha geniş bir altyapının gelişmesine katkı sağlayabilir.
