ABD’de polis, itfaiye ve acil durum ekiplerinin kullandığı ilk müdahale dronları son bir yılda hızla yaygınlaşırken, dijital hak savunucuları bu teknolojinin gözetim kapasitesi nedeniyle ciddi gizlilik riskleri oluşturduğunu savunuyor. Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) izin süreçlerini kolaylaştırmasının ardından yüzlerce yeni kamu kurumu otonom drone programlarını devreye aldı. Elektronik Sınır Vakfı (EFF) ise bu sistemlerin kullanım alanının acil durumların ötesine geçerek günlük yaşamın sürekli izlenmesine zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor.
FAA’nın İzin Sürecini Hızlandırması Drone Programlarının Yaygınlaşmasını Sağladı
EFF’nin paylaştığı verilere göre Şubat 2026 itibarıyla ABD’de polis, itfaiye ve diğer kamu güvenliği kurumlarından 1.000’in üzerinde kuruluş, Drone as First Responder (DFR) programlarını hayata geçirmek için gerekli FAA izinlerini aldı. Kurumun Nisan 2025’te izin süreçlerini sadeleştirmesi, başvuruların hızla artmasına neden oldu. DFR uygulamalarının başladığı 2018 yılından 2025’in Nisan ayına kadar toplam 976 izin verilirken, yalnızca sonraki yaklaşık on aylık dönemde bunun da üzerine çıkan yeni onaylar verildi.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dronların çalışma modeli de değişiyor. Geleneksel sistemlerde operatörler dronları doğrudan kontrol ederken yeni nesil platformlar çatıya yerleştirilen istasyonlardan otomatik olarak havalanabiliyor ve 911 çağrılarının bulunduğu noktaya insan müdahalesi olmadan ulaşabiliyor. Bir operatörün aynı anda birden fazla drone’u yönetebilmesi, kamu güvenliği kurumlarının bu teknolojiyi daha geniş ölçekte kullanmasının önünü açıyor. Michigan eyaletindeki Dearborn polis teşkilatı, olay yerine yaklaşık iki buçuk dakikada ulaşabilen Skydio dronlarıyla ekipler bölgeye varmadan önce canlı görüntü aktarımı yapabiliyor.
Kamu kurumları, ilk müdahale dronlarının olay yerindeki durumu önceden değerlendirmeye yardımcı olduğunu, müdahale sürelerini kısalttığını ve güvenlik ekiplerinin daha doğru karar vermesini sağladığını belirtiyor. Bazı itfaiye teşkilatları ise orman yangınlarına ekipler ulaşmadan önce müdahale edebilecek otonom sistemleri test ediyor. Buna karşın EFF, birçok bölgede dronların yalnızca yüksek riskli olaylarda kullanılmadığını, evsiz bireylerle ilgili ihbarlar, ruh sağlığı vakaları veya gürültü şikâyetleri gibi rutin çağrılarda da devreye sokulduğunu ifade ediyor.
Dijital hak savunucuları ayrıca toplanan görüntülerin uzun süre saklanabilmesi, farklı kurumlarla paylaşılabilmesi ve yapay zekâ sistemleriyle analiz edilebilmesinin gözetim kapasitesini daha da artırdığı görüşünde. Bazı ticari çözümlerin plaka tanıma teknolojilerini dronlara entegre etmesi de bu tartışmaları güçlendiriyor. EFF, yeni drone programlarının hayata geçirilmeden önce toplumun bilgilendirilmesini, uçuş kayıtlarının kamuoyuyla paylaşılmasını, kullanım politikalarının açık şekilde belirlenmesini ve görüntülerin ne kadar süre saklanacağının yasal çerçeveye bağlanmasını talep ediyor. Kaliforniya’da yürürlükte bulunan AB 481 yasası ise kamu kurumlarının drone satın almadan önce kamuoyu bilgilendirmesi yapmasını, kullanım politikalarını yayımlamasını ve yıllık faaliyet raporu hazırlamasını zorunlu tutuyor. Dijital hak örgütleri, benzer düzenlemelerin diğer eyaletlerde de yaygınlaşmasının kişisel mahremiyetin korunması açısından kritik önem taşıdığı görüşünü paylaşıyor.
