Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile ASELSAN, kuantum bilgisayarların en kritik bileşenlerinden biri olan işlemciyi geliştirmek için yeni bir projeyi hayata geçirdi. İmzalanan anlaşmayla birlikte ASELSAN QPU geliştirme çalışmalarına resmen başlarken projenin dört yıl içerisinde tamamlanması hedefleniyor. Yeni programın, Türkiye’nin kuantum teknolojilerinde dışa bağımlılığını azaltmasının yanında savunma sanayiinden bilgi güvenliğine kadar birçok stratejik alanda yeni kabiliyetler kazandırması amaçlanıyor.
Yerli Kuantum İşlemcisi İçin Dört Yıllık Yol Haritası Belirlendi
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından düzenlenen Kuantum Programı Tanıtımı Toplantısı’nda duyurulan proje, kuantum bilgisayarların işlem gücünü sağlayan Süper İletken Kuantum İşlemci Birimi’nin yerli imkânlarla geliştirilmesini kapsıyor. Klasik bilgisayarlarda merkezi işlem birimi nasıl temel donanımı oluşturuyorsa kuantum bilgisayarlarda da aynı görevi Quantum Processing Unit üstleniyor. QPU geliştirme projesi tamamlandığında Türkiye, kuantum donanımı alanındaki kritik teknolojilerden birini kendi mühendislik altyapısıyla üretebilen ülkeler arasına girmeyi hedefliyor.
ASELSAN, proje kapsamında yalnızca yeni bir işlemci geliştirmeyi planlamıyor. Şirket, yoğun madde fiziği, mikrodalga mühendisliği, elektronik tasarım ile kuantum bilgi teorisi gibi alanlarda araştırma altyapısını güçlendirmeyi, nitelikli insan kaynağını artırmayı ve gelecekte geliştirilecek kuantum sistemlerinin temelini oluşturmayı hedefliyor. Kritik kuantum bileşenlerinde dışa bağımlılığın azaltılması da projenin öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.
Kuantum bilgisayarlar, klasik sistemlerden farklı olarak verileri yalnızca 0 veya 1 değerini alan bitlerle değil, aynı anda birden fazla durumu temsil edebilen qubit’lerle işliyor. Süperpozisyon ile dolanıklık gibi kuantum mekaniği ilkelerinden yararlanan bu yapı, belirli hesaplamalarda geleneksel bilgisayarların çok üzerinde işlem kapasitesine ulaşabiliyor. Kuantum işlemci teknolojisi özellikle yüksek hesaplama gücü gerektiren problemlerde önemli avantaj sağlıyor.
Geliştirilecek yerli kuantum işlemcisi; radar sistemleri, sensör füzyonu, hedef tespiti, yeni nesil şifreleme yöntemleri, siber güvenlik uygulamaları, yapay zekâ optimizasyonu, moleküler simülasyonlar, malzeme geliştirme çalışmaları ile finansal modelleme gibi farklı alanlarda kullanılabilecek altyapının oluşturulmasına katkı sağlayacak. Savunma teknolojilerinin yanında sivil araştırma merkezleri ile üniversitelerin de bu ekosistemden faydalanması bekleniyor.
Türkiye’nin son yıllarda çip tasarımı, yarı iletken teknolojileri, yüksek başarımlı hesaplama altyapıları ile millî savunma sistemlerine yönelik yatırımlarını artırması, kuantum teknolojilerini stratejik öncelikler arasına taşıdı. ASELSAN’ın üstlendiği yeni proje, yalnızca bir donanım geliştirme programı olarak değerlendirilmiyor. Önümüzdeki yıllarda kuantum haberleşme, kuantuma dayanıklı siber güvenlik çözümleri ile yeni nesil savunma sistemlerinin geliştirilmesi için ihtiyaç duyulacak mühendislik altyapısının oluşturulmasında da önemli rol üstlenmesi bekleniyor.
