Avusturya merkezli Avrupa veri koruma kuruluşu noyb, 17 Temmuz 2025 tarihinde TikTok, AliExpress ve WeChat hakkında Avrupa’daki veri koruma otoritelerine Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında üç ayrı şikâyet başvurusunda bulundu. Şirketlerin kullanıcı verilerine dair bilgi taleplerine yasalara uygun şekilde yanıt vermediği belirtildi.
Üç teknoloji Devi GDPR Bilgi Taleplerini Karşılamadı
noyb, Avrupa Birliği’nde geçerli olan GDPR’nin 15. maddesi doğrultusunda üç şirkete ayrı ayrı bilgi talebi gönderdi. Bu talepte, kullanıcı verilerinin nasıl işlendiği soruldu. Büyük teknoloji şirketlerinin çoğu bu tür talepleri otomatik sistemlerle hızlı şekilde yanıtlayabiliyor. Kullanıcılara verilerini indirme imkânı tanıyan özel sayfalar dahi sunuluyor. Ancak TikTok, AliExpress ve WeChat, noyb’un başvurularına tatmin edici yanıtlar vermedi. TikTok, kullanıcıya ilettiği verileri yapılandırılmamış ve anlaşılması güç bir biçimde sundu. AliExpress yalnızca bir kez açılabilen bozuk bir dosya gönderdi. WeChat ise hiçbir geri dönüş yapmadı.
noyb, TikTok ve AliExpress’e takip soruları yönelterek ikinci bir şans sundu. Şirketler eksik verileri tamamlamak yerine yalnızca genel gizlilik politikalarını tekrar ederek yanıt verdi. Bu da kullanıcıların verilerinin GDPR’ye uygun işlenip işlenmediğini kontrol etmesini imkânsız hâle getirdi.
noyb’ta görev yapan veri koruma avukatı Kleanthi Sardeli, şirketlerin kullanıcılar hakkında veri toplarken son derece istekli olduğunu ancak aynı şeffaflığı bilgi paylaşımında göstermediğini belirtti. Sardeli, “GDPR açıkça, şirketlerin kullanıcılara topladıkları veriler hakkında detaylı bilgi vermesini zorunlu kılar. Gelen talep sayısının fazla olması, bu yükümlülüğün ihlâlini mazur göstermez” dedi.
Avrupa mevzuatına göre, AB dışındaki ülkelere kişisel veri aktarımı yalnızca yeterli düzeyde koruma sağlanıyorsa kabul ediliyor. Çin’de devletin kişisel verilere sınırsız erişimi bulunduğu için Avrupa kullanıcı verilerinin korunması garanti altına alınamıyor. Ocak 2025’te noyb, TikTok, AliExpress, SHEIN, Temu, WeChat ve Xiaomi’ye karşı Çin’e yasa dışı veri aktarımı gerekçesiyle dava açtı. SHEIN, Temu ve Xiaomi süreçte şeffaflık göstererek kullanıcıları bilgilendirdi. TikTok, AliExpress ve WeChat ise yükümlülüklerini ihlâl etmeye devam etti.
noyb, ilgili şikâyetleri Belçika, Yunanistan ve Hollanda’daki veri koruma otoritelerine iletti. Şirketlerin, GDPR’nin 12. ve 15. maddelerini ihlâl ettiği vurgulandı. Kuruluş, yetkili otoritelerin şirketleri eksik bilgi sunmak yerine yasal zorunlulukları yerine getirmeye zorlamasını talep etti. Ayrıca, benzer ihlâllerin önüne geçilmesi için idari para cezası uygulanmasını önerdi.
Yasa gereği, GDPR ihlâllerinde yıllık cironun %4’üne kadar para cezası verilebiliyor. Bu oran AliExpress için 147 milyon avroya ulaşabilecek bir cezayı gündeme getiriyor.
