Gençler Riskleri Görmezden Gelip Yapay Zekâ Arkadaşlık Uygulamalarına Yöneliyor
ABD’de yapılan yeni bir araştırma, gençlerin büyük kısmının dijital arkadaşlık deneyimlerine yöneldiğini ortaya koydu. Ankete katılan 13-17 yaş arası gençlerin yüzde 72’si, yapay zekâ destekli sohbet uygulamalarını arkadaşlık amacıyla kullandığını belirtti. Her iki gençten biri bu uygulamalara her gün zaman ayırıyor. Ancak uzmanlar, bu eğilimin çocuk güvenliği açısından ciddi riskler taşıdığı konusunda uyarıyor.
Dijital Arkadaşlık Uygulamaları Giderek Yaygınlaşıyor
Araştırma, Nisan ve Mayıs 2025 tarihlerinde, ülke çapında 1.060 gençle yapılan görüşmelere dayanıyor. “Yapay zekâ arkadaşı” tanımı, kullanıcıların istedikleri zaman konuşabildiği veya mesajlaşabildiği dijital karakterleri kapsıyor. Replika, Nomi ve Character.AI gibi uygulamaların yanı sıra, sohbet amacıyla kullanılan ChatGPT ve Claude gibi genel amaçlı sistemler de bu kapsama alındı. OpenAI, hizmet kullanım yaşını 13 olarak sınırlandırırken Anthropic, 18 yaş altındaki kullanıcıları platform dışı bırakıyor. Bu farklara rağmen, gençler bu araçlara kolayca erişebiliyor.
Yapay zekâ arkadaş kullanan gençlerin yüzde 34’ü, bu uygulamalarda karşılaştıkları bazı ifadelerin ya da davranışların rahatsız edici olduğunu söyledi. Her ne kadar yüzde 66’lık bir kesim olumsuz deneyim yaşamadığını ifade etse de uzmanlara göre bu durum, sistemlerin güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Zira gençler bazı uygunsuz içerikleri fark etmeyebilir ya da sorunlu konuşmaları olağan kabul edebilir.
Gençlerin büyük bölümü, dijital arkadaşlarına rağmen gerçek dostlukları tercih ediyor. Yapay zekâ arkadaş kullanan gençlerin yüzde 80’i, hâlen insanlarla daha fazla vakit geçirdiklerini belirtti. Ayrıca yüzde 67’si, yapay zekâ ile yapılan sohbetlerin insanlarla kurulan diyaloglar kadar tatmin edici olmadığını ifade etti.
Yüzde 50’lik bir kesim, yapay zekâ arkadaşlardan aldığı bilgi ya da tavsiyelere güvenmediğini söyledi. Buna rağmen bazı gençler, bu uygulamaları sosyal becerilerini geliştirmek için etkili bulduğunu dile getirdi. Konuşma başlatma, duygularını ifade etme ve anlaşmazlık çözme gibi konularda bu araçların olumlu etkisi olduğunu düşünenler var.
Gençler Kişisel Bilgilerini Paylaşabiliyor
Ankette yer alan veriler, bazı gençlerin yapay zekâ arkadaşlarla gerçek isimlerini, konumlarını ve kişisel sırlarını paylaştığını gösteriyor. Gençlerin yüzde 25’i, özel bilgilerini bu araçlarla paylaştığını belirtirken, yüzde 23’ü bu sohbet botlarına “oldukça fazla” ya da “tam anlamıyla” güvendiğini söyledi. Bu güven düzeyi, bu tür sistemlerin zaman zaman yanlış bilgi üretme eğilimiyle çelişiyor. Uzmanlar, bu durumun gençlerin yanlış yönlendirilmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Bazı yapay zekâ sohbet uygulamaları daha önce ciddi tartışmaların odağında yer aldı. 2024 yılında Florida’da bir annenin Character.AI’a açtığı davada, çocuğunun bu uygulamayla kurduğu bağımlılık düzeyindeki ilişki yüzünden intihara sürüklendiği iddia edildi. Teksas’ta bir başka dava ise, uygulamanın bir genci ailesine zarar vermeye teşvik ettiği yönündeydi. Bu gelişmeler sonrası Character.AI, ebeveynler için denetim araçları sunmaya başladı. Ancak yaşananların ardından bu önlemlerin yeterli olup olmadığı sorgulanıyor.
Yapay zekâ arkadaşlık uygulamaları, kullanıcı bağlılığı açısından diğer türlere kıyasla çok daha yüksek etkileşim oranlarına sahip. Kullanıcılar bu uygulamalarda ayda ortalama 10’dan fazla oturum açıyor. Elon Musk’ın şirketi xAI, bu hafta Grok için anime tarzı karakterlerle sohbet imkânı tanıyan yeni özellikleri devreye aldı. 13 yaş üstü için geliştirilen Tolan adlı başka bir uygulama ise 20 milyon dolarlık yatırım aldı. Tolan’ın tanıtım videosu, doğrudan genç kitleye hitap ediyor.
Common Sense Media, anketin ardından bazı tavsiyelerde bulundu. Kurum, yaş doğrulama sistemlerinin güçlendirilmesini, içerik denetimlerinin artırılmasını ve okullarda yapay zekâ okuryazarlığı eğitimlerinin yaygınlaştırılmasını önerdi. Ayrıca bu araçların gençlerin psikolojik gelişimi üzerindeki etkilerine dair daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurguladı.
