HPE, Ay Yüzeyinde Yapay Zekâ İşlemleri İçin Spaceborne Computer-4 Sistemini Geliştirdi

HPE, Ay yüzeyinde yapay zekâ işlemleri ve yüksek performanslı hesaplama görevleri yürütmek üzere tasarlanan Spaceborne Computer-4 sistemini tanıttı. Astrolab’ın Flex Lunar Innovation Platform (FLIP) keşif aracına entegre edilecek bilgisayar, Ay’ın güney kutbunda gerçekleştirilecek görevlerde otonom analiz, arazi haritalama ve veri işleme yeteneklerini test edecek. NASA ile Deloitte’un da katılacağı deneyler, Dünya ile sürekli veri alışverişine ihtiyaç duymadan uzay ortamında çalışan yapay zekâ altyapılarının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.

HPE, Ay Görevleri İçin Uç Bilişim Altyapısı Hazırlıyor

HPE Spaceborne Computer-4, uzay ortamının zorlu koşullarında çalışacak şekilde tasarlanan kompakt bir hesaplama modülü olarak geliştirildi. Sistem, Astrolab’ın FLIP keşif aracıyla Moon Base II programı kapsamındaki yaklaşan bir Ay görevinde kullanılacak. Deneylerde yapay zekâ uygulamalarının ve yüksek performanslı hesaplama (HPC) yeteneklerinin Ay yüzeyindeki kullanımına ilişkin veriler toplanacak.

Dünya’dan Ay’a veri aktarımı, iletişim gecikmeleri ve sınırlı bant genişliği nedeniyle her işlem için uygun bir yöntem olmayabilir. Uç bilişim yaklaşımı, verilerin kaynağa yakın bir noktada işlenmesini sağlayarak uzaktaki sistemlere sürekli bağlantı ihtiyacını azaltır. Spaceborne Computer-4 de görüntü analizi, otonom izleme ve arazi değerlendirmesi gibi işlemleri doğrudan Ay yüzeyinde gerçekleştirmeyi hedefliyor.

Astrolab’ın kurucusu ve Üst Yöneticisi Jaret Matthews, Ay’dan elde edilecek verilerin gelecekteki bilimsel çalışmalar ve ticari faaliyetler açısından değer taşıyacağını belirtiyor. Matthews’a göre verilerin toplanması, işlenmesi ve depolanması, Ay görevlerinden elde edilen bilimsel çıktının kullanılabilir hâle getirilmesinde temel rol üstleniyor.

HPE’nin açıklamasına göre Spaceborne Computer-4, hafif, bağımsız bir yapıya sahip ve fansız soğutma tasarımıyla geliştirildi. Ay’ın güney kutbunda görev yapacak modülde düşük güç tüketimli bir CPU ile GPU bulunacak. Depolama kapasitesi ise Japon teknoloji şirketi Kioxia tarafından sağlanan 1 TB flash bellekle desteklenecek.

Uzay ortamında donanım tasarımı, geleneksel veri merkezlerinden farklı gereksinimler taşıyor. Enerji, ağırlık, fiziksel hacim ve ısı yönetimi konusunda yaşanan kısıtlamalar, sistemlerin tasarımını doğrudan etkiliyor. Dünya’daki bir veri merkezinde arızalı bir bileşenin değiştirilmesi görece kolayken Ay yüzeyinde aynı müdahale için benzer olanaklar bulunmuyor.

Kioxia’nın projeye katılımı, şirketin HPE Spaceborne programıyla daha önce yürüttüğü depolama testlerine dayanıyor. İki şirket, uzay koşullarında veri depolama teknolojilerinin performansını değerlendiren çalışmalarda iş birliği yaptı. Yeni görevdeki 1 TB depolama alanı, Ay yüzeyinde gerçekleştirilecek hesaplama ve yapay zekâ deneylerinin verilerini saklamak için kullanılacak.

Spaceborne Computer-4 projesinde NASA, farklı konumlardan gelen verilerle eğitilmiş yapay zekâ modellerinin koordinasyonunu inceleyen FLUID deneyini yürütecek. Federated Learning for Unbounded and Intelligent Decentralization adını taşıyan çalışma, Dünya’dan, Ay’dan ve Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan (ISS) elde edilen verilerle eğitilmiş bir sinir ağı modelini kapsıyor.

Deney, birbirinden çok uzak konumlarda bulunan üç yapay zekâ modelinin nasıl birlikte çalışabileceğini değerlendirmeyi amaçlıyor. Dağıtık öğrenme yaklaşımı, verilerin tek bir merkezde toplanmasına yönelik ihtiyacı azaltırken farklı ortamlardan edinilen bilgilerin ortak bir sistem içerisinde değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

NASA ayrıca anlamsal işleme yeteneklerine sahip, belirli görevler için uyarlanmış bir büyük dil modelini test edecek. Modelin temel görevlerinden biri, araçta bulunan belgeleri bulmak ve içeriklerini yorumlamak olacak. Böylece görev ekiplerinin depolanmış teknik bilgilere erişmesi ve belgelerdeki verilerden yararlanması desteklenecek.

Projede yer alan Deloitte, Silent Shield adlı yeni siber güvenlik sistemini kullanarak tahmine dayalı güvenlik analizleri ve anomali tespiti gerçekleştirecek. Sistem, olağan dışı davranışların belirlenmesine ve potansiyel güvenlik sorunlarının daha erken fark edilmesine yönelik testlerde görev alacak.

Ay yüzeyindeki bilgisayar sistemleri, sınırlı bağlantı koşulları ve fiziksel müdahale olanaklarının azlığı nedeniyle güvenilir izleme mekanizmalarına ihtiyaç duyuyor. Silent Shield deneyleri, uç bilişim altyapısında güvenlik olaylarının tespit edilmesine yönelik yeteneklerin değerlendirilmesini sağlayacak.

HPE ayrıca Astrolab’ın Kaliforniya’nın Hawthorne kentindeki görev kontrol merkezine altyapı desteği sunacak. Şirket, veri depolama ihtiyaçlarında HPE Private Cloud çözümünden, iş yüklerinin yönetiminde ise HPE CloudOps Software platformundan yararlanacak. Böylece Ay’daki hesaplama sistemi ile Dünya’daki görev operasyonlarının yönetimi birbirini tamamlayan bir altyapı üzerinden yürütülecek.

HPE, Spaceborne Computer-4 sistemini zorlu çevre koşullarına hazırlamak için donanım dayanıklılığına odaklanan testlerden yararlanıyor. Şirketin küresel satışlardan sorumlu teknoloji yöneticisi Scott Wiest, geleneksel altyapı ürünlerinin bile dondurma, titreşim ve yüksek sıcaklık testleri gibi zorlu denemelerden geçirildiğini aktarıyor.

Wiest’e göre uzay ortamı, soğutma yöntemleri, ağırlık, enerji tüketimi ve performans açısından daha kapsamlı optimizasyonlar gerektiriyor. Uluslararası Uzay İstasyonu’nda HPE donanımlarıyla yürütülen uzun süreli testler de yeni sistemin geliştirilmesine katkı sağladı.

Spaceborne Computer-4 projesi, Ay görevlerinde yapay zekâ ve yüksek performanslı hesaplama uygulamalarının doğrudan sahada çalıştırılmasını değerlendirecek. Deneylerden elde edilecek sonuçlar; otonom navigasyon, görsel veri analizi, altyapı planlaması ve siber güvenlik gibi alanlarda gelecekteki görevlerin teknik gereksinimlerini belirlemeye yardımcı olacak.