EPDK, Elektrik Üretim Tesislerinde Uzaktan Kontrol Dönemini Başlatıyor

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), elektrik üretimi ve şebeke bağlantılarına ilişkin kuralları yeniden düzenleyerek lisanssız üretim tesislerine acil durumlarda uzaktan müdahale edilmesine izin verdi. 19 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikler, elektrik depolama yatırımlarından banka teminatlarına kadar birçok alanda yeni yükümlülükler getiriyor. Düzenleme kapsamında belirli üreticilerin bağlantı anlaşmalarını 60 gün içinde güncellemek üzere şebeke işletmecilerine başvurması gerekecek.

Şebeke İşletmecileri Acil Durumlarda Üretim Tesislerine Müdahale Edebilecek

Elektrik şebekesinde acil müdahale gerektiren koşullar, lisanssız üretim tesislerinin çalışma biçimini doğrudan etkileyebilecek. EPDK’nin yeni hükümleri, dağıtım şirketlerine ve kapsam dahilindeki organize sanayi bölgelerine, dengeleme güç piyasası çerçevesinde verilen acil durum talimatlarını yerine getirmek amacıyla belirli tesisleri uzaktan kontrol etme yetkisi tanıyor.

Acil durumun sona ermesiyle şebeke işletmecisinin tesis sahibini en geç 15 dakika içinde bilgilendirmesi gerekecek. Üretim tesisini yeniden enerjilendirme sorumluluğu ise tesis sahibinde kalacak. Böylece şebekenin güvenli işletilmesi için uygulanacak uzaktan müdahale ile tesisin yeniden devreye alınması farklı sorumluluklar olarak tanımlanıyor.

Üreticilerin acil durum talimatlarını yerine getirmemesi, ödeme hesaplamalarını da etkileyecek. Talimatların uygulanmayan bölümüne karşılık gelen elektrik üretimi için ödeme yapılmayacak; ilgili tutarlar görevli tedarik şirketleri veya toplayıcılar tarafından üreticilerden tahsil edilecek.

Düzenlemenin kapsadığı lisanssız elektrik üreticilerinin, yürürlük tarihinden itibaren 60 gün içinde şebeke işletmecisine başvurarak bağlantı anlaşmalarını yenilemesi gerekecek. Bağlantı anlaşmalarındaki belirli cezai şartlar ise 30 Nisan 2027’ye kadar uygulanmayacak.

Tüketicilerin elektrik depolama tesisi kurabilmesi için ilgili şebeke işletmecisinden uygun bağlantı görüşü alması ve tesisi aynı ölçüm noktasında konumlandırması gerekecek. Yeni koşullar, depolama sistemlerinin şebekeye bağlanma biçimini ve enerji akışının kontrolünü doğrudan ilgilendiriyor.

Bağlantı anlaşmasında belirlenen güç sınırını aşan kurulu güce sahip depolama tesisi kurmak isteyen tüketiciler, otomatik güç kontrol sistemiyle enerji kesme sistemi kurmak zorunda olacak. Söz konusu sistemler, şebekeye anlaşmada belirtilen sınırın üzerinde elektrik verilmesini ve şebekeden bu sınırı aşan miktarda enerji çekilmesini önleyecek.

Depolama yatırımlarında teknik uygunluğun yanı sıra lisans ve teminat koşulları da değişiyor. Depolamalı elektrik üretim tesislerinin lisans başvurularında sunulan belgeler incelenirken depolama ünitesinin kapasitesi yerine gücü esas alınacak. Üretim tesisinin tamamı işletmeye alınana kadar başvuru sırasında sunulan teminatlar iade edilmeyecek. Kabulü tamamlanan depolama ünitelerine ilişkin teminat iadelerinde ise ilgili ünitenin gücü dikkate alınacak.

Yeni kurallar, üretim lisansı sahiplerinin dağıtım sistemiyle bağlantısına ilişkin şartları da belirliyor. Lisansı sona ermeyen veya iptal edilmeyen üretim tesisi sahipleri, mevcut bağlantı koşulları kapsamında dağıtım sisteminden ayrılamayacak.

Dağıtım sistemine bağlı bir üretim tesisinin iletim sistemine geçmek istemesi halinde farklı bir yol izlenecek. Öncelikle üretim lisansında yer alan bağlantı noktası değiştirilecek, ardından dağıtım sisteminden ayrılmak için başvuru yapılabilecek.

Elektrik dağıtım şebekesinin yapımını üstlenen başvuru sahipleri için de sözleşme takvimi düzenleniyor. Bağlantı anlaşması imzalandıktan sonra tesis yapım sözleşmesinin imzalanması için 30 günlük süre tanınacak. Söz konusu süre, bağlantı başvurusunun ardından yürütülen yapım süreçlerinin takvimini belirleyecek.

EPDK’nin değişiklikleri, dağıtım sistemi kullanıcılarının nakit teminat ve banka teminat mektubu yükümlülüklerini de kapsıyor. Kullanıcılar, belirlenen tutarı kesin ve süresiz banka teminat mektubuyla veya nakit olarak karşılayabilecek. Banka teminat mektuplarının elektronik ortamda düzenlenmesine de izin verilecek.

Dağıtım şirketinin elinde bulunması gereken tutarı aşan teminatlar, kullanıcının talebi üzerine 10 iş günü içinde geri ödenecek. Teminat yükümlülüğünün artırılması gereken durumlarda ek teminatın sunulması için de aynı süre uygulanacak.

Son 24 ay boyunca sistem kullanım faturalarını eksiksiz ödeyen ve teminat yükümlülüklerinde temerrüde düşmeyen kullanıcılar için teminat hesabında esas alınan azami oran bir katla sınırlandırılacak. Bu düzenleme nedeniyle ortaya çıkan fazla teminatların, yeni hükümlerin yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde iade edilmesi öngörülüyor.

Teminat yükümlülüğündeki eksikliğin yüzde 20 veya daha fazla olması ve belirlenen açığın kapatılmaması halinde dağıtım şirketleri EPDK’ye bildirimde bulunacak. Böylece teminatın hangi tutarda tutulacağı, ne zaman iade edileceği ve eksiklik halinde hangi işlemin yapılacağı belirli koşullara bağlanıyor.

EPDK, tedarik ve toplayıcı lisansı sahibi şirketlerin ticari unvan kullanımını da düzenledi. Şirketler, ilgili dağıtım şirketiyle bağlantılı oldukları izlenimini oluşturabilecek unvanları faaliyetlerinde kullanamayacak. Kısıtlama, piyasa katılımcılarının şirketlerin faaliyet alanını ve kurumsal ilişkilerini yanlış yorumlamasına yol açabilecek isimlendirmeleri hedef alıyor.

Mücbir sebep hükümlerine ilişkin değişiklik de yatırım süreçlerini ilgilendiriyor. Kurumun daha önce mücbir sebep olarak kabul ettiği bir olayın yatırımın tamamlanmasını engelleyecek biçimde sürmesi halinde söz konusu durum aynı madde kapsamında değerlendirilmeyecek.

Yeni düzenlemeler, elektrik üreticileriyle depolama tesisi kurmak isteyen tüketicilerin yanı sıra dağıtım şirketleri, tedarikçiler ve toplayıcılar için de uygulama değişiklikleri getiriyor. Şebeke bağlantısı, uzaktan kontrol, teminat yönetimi ve sözleşme süreleri açısından ilgili tarafların yeni hükümlere göre hareket etmesi gerekecek.