Çip Hisselerinde Yapay Zekâ Endişesi: ABD’li Şirketlerin Piyasa Değeri 1,64 Trilyon Dolar Eridi

Yapay zekâ yatırımlarının geri dönüşüne ilişkin belirsizlikler, faiz artışı beklentileri ve Çinli üreticilerin rekabeti, ABD’li çip şirketlerinin piyasa değerinde altı işlem gününde 1,64 trilyon dolarlık kayba yol açtı. Philadelphia Semiconductor Endeksi (SOX), perşembe günü yüzde 3,3 gerilerken haziran ayındaki zirvesinden bu yana yaklaşık yüzde 20 değer kaybetti. Satış baskısının devam etmesi halinde sektördeki toplam piyasa değeri kaybının 2 trilyon dolara ulaşabileceği değerlendirilirken güçlü şirket bilançoları yatırımcıların endişelerini gidermeye yetmedi.

Çip Hisselerindeki Satış Dalgası ABD Borsalarına Yayıldı

ABD’de işlem gören yarı iletken şirketleri, yapay zekâ altyapısına yönelik harcamaların geleceğine ilişkin soru işaretleri nedeniyle yoğun satış baskısıyla karşılaştı. Philadelphia Semiconductor Endeksi’nin altı işlem gününde yaşadığı kayıp, çip sektöründeki yatırımcı güveninin ne ölçüde zayıfladığını ortaya koydu. Yılın ilk yarısında güçlü yükseliş kaydeden hisseler, haziran ayındaki zirvelerinden itibaren yaklaşık beşte bir oranında geriledi.

Nasdaq ve S&P 500 endeksleri de teknoloji hisselerindeki düşüşten etkilendi. Her iki endeks, çarşamba günü temmuz ayından bu yana en kötü günlük performanslarından birini sergiledi. Perşembe günü sınırlı bir toparlanma yaşansa da yarı iletken sektöründeki satışlar piyasalardaki belirsizliği sürdürdü.

Çip şirketlerinin piyasa değerindeki kayıp, yalnızca hisse fiyatlarındaki kısa vadeli dalgalanmayla sınırlı bir gelişme olarak görülmüyor. Yatırımcılar, yapay zekâ sistemleri için yapılan büyük ölçekli harcamaların gelecekte ne kadar gelir ve kâr yaratacağını yeniden değerlendiriyor. Bu değerlendirme, işlemcilerden bellek bileşenlerine ve veri merkezi donanımlarına kadar geniş bir teknoloji tedarik zincirini etkiliyor.

Asya piyasalarında yarı iletken sektörüne yönelik satış baskısı daha belirgin hissedildi. Güney Kore’nin Kospi endeksi perşembe günü yüzde 7,6 gerilerken bellek çipi üreticileri Samsung Electronics ile SK Hynix hisselerinde de sert düşüşler yaşandı. SK Hynix yüzde 11, Samsung Electronics ise yüzde 9,5 değer kaybetti. Piyasadaki oynaklığın büyümesi üzerine borsada işlemler geçici olarak durduruldu.

Güney Kore’nin çip sektöründeki ağırlığı, ülkedeki düşüşün küresel teknoloji piyasaları açısından önemini artırıyor. Samsung Electronics ve SK Hynix, yapay zekâ hızlandırıcılarında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çözümlerinin önemli üreticileri arasında bulunuyor. Bu ürünler, büyük yapay zekâ modellerini eğiten ve çalıştıran işlemcilerin yüksek miktarda veriye hızlı erişmesini sağlıyor.

Bununla birlikte sektörün finansal sonuçları, yapay zekâ talebinin tamamen ortadan kalktığını göstermiyor. Dünyanın önde gelen sözleşmeli çip üreticilerinden TSMC, üçüncü çeyrekte rekor kâr açıklayarak analist beklentilerini aştı. Çip üretim ekipmanları sağlayıcısı ASML de beklentilerin üzerinde sonuçlar bildirdi. Buna rağmen TSMC hisseleri perşembe günü yüzde 2 geriledi. Güçlü bilançoların satış baskısını durduramaması, yatırımcıların yalnızca mevcut sonuçlara değil gelecek dönem beklentilerine de odaklandığını gösteriyor.

ABD’de açıklanan enflasyon verileri, faiz oranlarının yeniden artırılabileceği ihtimalini gündeme getirerek teknoloji hisselerindeki tedirginliği güçlendirdi. ABD Merkez Bankasının (Fed) ay sonunda faiz artırabileceğine ilişkin piyasa beklentisi kısa süreliğine yüzde 50 seviyesine çıktı. Oran daha sonra gerilese de yatırımcılar, para politikasının yönüne ilişkin belirsizliği fiyatlamayı sürdürüyor.

Yüksek faiz oranları, büyük veri merkezleri kuran şirketlerin finansman maliyetlerini artırıyor. Yapay zekâ altyapısı; gelişmiş işlemciler, bellek sistemleri, ağ ekipmanları, soğutma çözümleri ve enerji yatırımları için yüksek sermaye gerektiriyor. Şirketler bu yatırımları borçlanarak finanse ettiğinde finansman giderlerindeki artış, projelerin kârlılığını doğrudan etkileyebiliyor.

Yatırımcıların temel sorusu, yapay zekâ altyapısına aktarılan yüz milyarlarca dolarlık sermayenin ne zaman yeterli gelir yaratacağı. Talep beklentileri güçlü kalmasına rağmen yatırımların geri dönüş süresi uzarsa çip üreticilerinin büyüme tahminleri ve piyasa değerlemeleri baskı altında kalabilir.

Yapay zekâ şirketlerinin büyüme hızına ilişkin işaretler de çip hisselerinin değerlendirilmesinde etkili oluyor. Anthropic ve OpenAI gibi özel şirketlerin hisseleri borsalarda doğrudan işlem görmediği için yatırımcılar, sektördeki talebi anlamak amacıyla donanım üreticilerinin sonuçlarını ve şirketlerden gelen finansal açıklamaları izliyor.

Basında yer alan bilgilere göre Anthropic, halka arz hazırlıkları kapsamında yatırımcılara yaptığı sunumda geçen çeyrekte satışlarının yüzde 45 artarak 17 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Ancak büyüme oranının önceki çeyreğe kıyasla yavaşlaması, yapay zekâ ekonomisinin mevcut yatırım hızını uzun vadede destekleyip destekleyemeyeceğine yönelik soruları artırdı.

Çin’in yarı iletken üretiminde kaydettiği ilerleme de sektördeki rekabet baskısını güçlendiriyor. Çinli bellek üreticisi CXMT’nin gelişmiş bellek teknolojilerindeki ilerlemesi, özellikle HBM pazarındaki rekabetin geleceğine ilişkin değerlendirmeleri etkiliyor. Yeni üreticilerin pazara girmesi ve üretim kapasitesinin genişlemesi, mevcut şirketlerin fiyatlandırma gücünü ve kâr marjlarını değiştirebilir.

Çip sektöründeki düşüşün ne kadar süreceği, faiz politikasının yanı sıra yapay zekâ yatırımlarının gelir üretme hızına ve Çinli üreticilerin teknolojik ilerlemesine bağlı olacak. TSMC ve ASML gibi şirketlerin güçlü sonuçları mevcut talebin sürdüğüne işaret etse de yatırımcılar artık yalnızca büyümeyi değil, bu büyümenin maliyetini ve sürdürülebilirliğini de hesaba katıyor.