Telefon Ve Bilgisayarlarda Cayma Hakkını Kaldıran Düzenleme İptal Edildi

İnternetten satın alınan telefon, tablet, bilgisayar ve akıllı saatlerde tüketicilerin cayma hakkını kısıtlamayı öngören düzenleme Danıştay kararıyla iptal edildi. Ticaret Bakanlığı’nın 2022 yılında hazırladığı düzenlemenin yürürlük tarihi daha önce birkaç kez ertelenirken mahkemenin kararıyla ilgili hükümler yürürlüğe girmeden kaldırılmış oldu. Kararın ardından tüketiciler, yasal şartları karşılayan internet alışverişlerinde söz konusu ürünleri iade ederek cayma hakkından yararlanmayı sürdürecek.

Danıştay Düzenlemenin Yürürlüğe Girmesini Engelledi

Ticaret Bakanlığı, 2022 yılında yayımladığı yönetmelikle belirli ürünlerde internet üzerinden alışveriş yapan tüketicilerin cayma hakkına yönelik kısıtlama hazırlamıştı. Düzenlemenin yürürlük tarihi gelen tepkiler sonrasında her yıl birer yıl ertelenirken Tüketiciler Birliği, hükümler için yargı yoluna başvurdu.

Danıştay’ın verdiği iptal kararı, henüz yürürlüğe girmemiş hükümleri tamamen ortadan kaldırdı. Böylece internet alışverişlerinde tüketicilerin sahip olduğu yasal iade hakkına yönelik planlanan sınırlama uygulanmadan sona ermiş oldu.

Kararın özellikle cep telefonu, tablet ve bilgisayar alışverişlerinde tüketicilerin haklarını koruması bekleniyor. Fiziksel mağazadan yapılan alışverişlerde ise internet üzerinden yapılan mesafeli satışlara ilişkin cayma hakkı aynı şekilde uygulanmıyor.

Danıştay kararıyla birlikte kısıtlama kapsamına alınması planlanan beş ürün grubu için mevcut yasal çerçeve korunmuş oldu. Tüketicilerin internet üzerinden gerçekleştirdiği alışverişlerde kanunda belirtilen şartları karşılamaları durumunda şu ürünlerde cayma hakkı bulunuyor:

Karar, özellikle yüksek fiyatlı elektronik ürünlerde alışveriş sonrasında tüketicilerin sahip olduğu güvence açısından önem taşıyor. Tüketici, mesafeli satış mevzuatındaki şartlara uygun şekilde gerçekleştirdiği işlemlerde cayma hakkını kullanarak ürünü satıcıya iade edebiliyor.

Kararın temelindeki tartışmalardan biri, kanunla tüketiciye tanınan bir hakkın daha alt düzeydeki bir düzenlemeyle sınırlandırılıp sınırlandırılamayacağı noktasında toplandı. Tüketiciler Birliği tarafından yapılan başvuruda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile tanınan hakkın yönetmelik aracılığıyla ortadan kaldırılamayacağı savunuldu.

Avukat Kerim Bahadır Ertaş da yaptığı değerlendirmede 6502 sayılı Kanun’un 48. maddesi ile Anayasa’nın 124. maddesine atıf yaparak tüketicilerin mesafeli satışlarda sahip olduğu hakların yönetmelikle keyfî biçimde ortadan kaldırılmasının hukuki açıdan sorun oluşturduğunu belirtti.

Danıştay’ın iptal kararıyla tüketici hakları açısından önemli bir hukuki tartışma da sonuçlanmış oldu. Karar, ikincil mevzuat niteliğindeki bir yönetmeliğin kanunun tüketiciye sağladığı temel bir hakkı ortadan kaldırmasına ilişkin itirazların yargı tarafından değerlendirilmesi açısından da önem taşıyor.

Hazırlanan düzenleme yalnızca cayma hakkına ilişkin sınırlama içermiyordu. Düzenlemede ayrıca internetten satın alınan belirli ürünlerin iadesinde kargo ücretinin tüketici tarafından karşılanmasına yönelik bir hüküm de yer alıyordu.

Söz konusu hüküm de gelen itirazların ardından yargı sürecine taşındı ve yürütmenin durdurulması kararı verildi. Mevcut durumda internet üzerinden satın alınan ürünlerde yasal şartlar çerçevesinde cayma hakkını kullanan tüketicinin iade kargo ücreti ödemesi gerekmiyor.

Özellikle yüksek tutarlı elektronik ürünlerde kargo masrafının tüketiciye aktarılması, cayma hakkının kullanımını ekonomik açıdan zorlaştırabilecek bir unsur olarak değerlendiriliyordu. Düzenlemenin iptal edilmesiyle birlikte tüketicinin internet alışverişindeki mesafeli satış güvencesi korunmuş oldu.

Danıştay kararı, elektronik ürün alışverişlerinde tüketicinin satın alma sonrasında karşılaşabileceği riskleri azaltırken e-ticaret platformları ve satıcılar açısından da mevcut yasal yükümlülüklerin devam edeceğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde satıcıların iade süreçlerini bu çerçevede yürütmesi ve tüketicilere sunulan sözleşme koşullarını ilgili mevzuata uygun tutması gerekecek.