Brezilya Yapay Zekâ Altyapısı İçin Çin ve ABD Şirketlerini Aynı Planda Buluşturuyor
Brezilya hükümeti, yapay zekâ ekosistemini güçlendirmek için yaklaşık 2,3 milyar real yani 444 milyon dolarlık yatırım paketi açıkladı. Brezilya yapay zekâ yatırımları kapsamında kaynağın 1,3 milyar reali Çinli Huawei ile iFlytek ortaklığındaki süper bilgisayar altyapısına, yaklaşık 1 milyar reali ise dünyanın en güçlü 10 yapay zekâ işlem sisteminden biri olması hedeflenen yeni bir süper bilgisayara ayrılacak. Luiz Inácio Lula da Silva hükümeti, iki projeyi farklı teknoloji ortaklarıyla yürütürken veri egemenliğini güçlendirmeyi tek bir ülkeye veya şirkete bağımlı kalmama stratejisiyle ilişkilendiriyor.
Brezilya Süper Bilgisayar Yatırımlarını İki Ayrı Projeye Bölüyor
Rio de Janeiro’da kurulacak ilk altyapı için 1,3 milyar real kaynak ayrılacak. Huawei ile iFlytek tarafından geliştirilecek sistemin temel kullanım alanını büyük dil modellerinin geliştirilmesi oluştururken hükümet, altyapının genel amaçlı uygulamaların yanında belirli sektörlere yönelik yapay zekâ sistemlerinde de kullanılmasını planlıyor.
Rio Grande do Norte eyaletinde kurulacak ikinci sistem için yaklaşık 1 milyar real bütçe ayrılacak. Brezilya kamu kurumları, enerji potansiyeli nedeniyle seçilen eyalette çalışacak süper bilgisayarın dünyanın en güçlü 10 yapay zekâ işlem sisteminden biri olmasını hedeflerken hükümet yetkilileri ihaleyi Nvidia’nın kazanmasını bekliyor.
Brezilya yapay zekâ altyapısı için iki farklı tedarik yolunu tercih ederek işlem gücü, model geliştirme ve donanım kaynaklarında çeşitlilik oluşturmayı amaçlıyor. Lula hükümeti, yatırım stratejisinin tek bir teknolojiye, şirkete veya ülkeye bağımlılık yaratmaması gerektiğini belirtirken veri üzerindeki ulusal kontrolü de planın temel hedeflerinden biri olarak gösteriyor.
Çin, Brezilya’nın en büyük ticaret ortağı konumunda bulunurken ABD, ülkenin en büyük doğrudan yabancı yatırım kaynağı olmayı sürdürüyor. Washington’un son dönemde Brezilya ürünlerine ek gümrük tarifeleri uygulaması ticari ilişkileri zorlaştırırken Pekin’in yapay zekâ alanındaki yükselişi Brezilya’nın teknoloji politikasında iki ülkeyi aynı anda dikkate almasını gerektiriyor.
Luiz Inácio Lula da Silva, uzun süredir stratejik özerklik politikasını savunuyor. Brezilya’nın yeni yapay zekâ yatırımlarında Çinli şirketlerle bir proje yürütürken ikinci süper bilgisayar için ABD merkezli Nvidia’nın öne çıkması, hükümetin teknoloji tedarikinde jeopolitik çeşitlendirmeye yöneldiğini gösteriyor.
Projelerin finansmanı Ulusal Bilimsel ve Teknolojik Kalkınma Fonu üzerinden aşamalı olarak sağlanacak. Hükümet, Rio Grande do Norte’deki süper bilgisayarın gelecek yılın sonuna kadar çalışmaya başlamasını beklerken Çinli şirketlerle yapılan iş birliğinin Temmuz 2027’de başlaması planlanıyor.
Brezilya hükümeti süper bilgisayar yatırımlarını tek başına bir donanım projesi olarak ele almıyor. Hükümet, İspanya ile açık kaynaklı RISC-V mimarisini temel alan bir yarı iletken geliştirme ortaklığı kurmayı planlarken kamu-özel sektör iş birliği üzerinden Brezilya’ya ait bir bulut bilişim hizmeti oluşturmayı da hedefliyor.
Federal Minas Gerais Üniversitesi bünyesinde kurulması planlanan ulusal merkez ise algoritmik şeffaflık ile güvenilir yapay zekâ çalışmalarına odaklanacak. Brezilya’nın bu yaklaşımı, yalnızca yüksek işlem gücü elde etmeyi değil, yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi, çip tasarımı, bulut altyapısı, veri yönetimi ve güvenilirlik denetimlerini aynı ekosistemde toplamayı amaçlıyor.
Yatırım planının zamanlaması da ülkenin siyasi gündemiyle örtüşüyor. Lula bu yıl yeniden seçilmek için yarışırken sağ görüşlü Senatör Flavio Bolsonaro, seçilmesi halinde ABD Başkanı Donald Trump ile daha yakın ilişkiler kuracağını açıklıyor. Brezilya’nın mevcut teknoloji politikası ise seçim sürecinden bağımsız olarak farklı ülkelerden teknoloji ve sermaye çekerek stratejik özerkliğini koruma hedefini öne çıkarıyor.
Brezilya’nın Çinli ve ABD’li şirketleri aynı yapay zekâ stratejisinde konumlandırması, ülkenin teknoloji rekabetinde taraf seçmek yerine kendi işlem gücü ve veri altyapısını büyütmeye çalıştığını gösteriyor. Rio de Janeiro ile Rio Grande do Norte’deki projelerin planlandığı şekilde tamamlanması, Brezilya’nın Latin Amerika’daki yapay zekâ hesaplama kapasitesini artırırken kamu kurumlarının büyük dil modelleri, yerli bulut hizmetleri ve yarı iletken teknolojileri üzerindeki kontrolünü de genişletebilir.
