Yurt Dışına Kaçırılan Tarihi Eserler Yapay Zekâ Desteğiyle Türkiye’ye Geri Dönüyor

Türkiye, yurt dışına çıkarılan tarihi eserleri geri kazanmak için yapay zekâ destekli yeni bir izleme sistemini aktif şekilde kullanıyor. Kültürel miras iadesi sürecinde devreye alınan TraceART sistemi, dünya genelindeki satış platformlarını tarayarak Türkiye kökenli eserleri tespit ediyor. Son dönemde hızlanan iadeler, teknolojinin bu alandaki etkisini somut şekilde ortaya koyuyor.

TraceART Sistemi Yurt Dışındaki Eserleri Dijital Olarak Tespit Ediyor

Kültür ve Turizm Bakanlığı, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan tarihî mirasın izini sürmek amacıyla geliştirdiği TraceART sistemiyle dijital koruma kalkanını devreye aldı. Gelişmiş yazılım algoritmalarıyla donatılan bu teknolojik hamle; küresel müzayede evlerini, dijital ticaret ağlarını ve sosyal medya mecralarını anlık verilerle tarayarak Türkiye kökenli olduğu değerlendirilen eserleri analiz ediyor. Sistemin sunduğu yapay zekâ destekli analiz yeteneği, şüpheli bulguları saniyeler içinde uzman denetimine sunarak yasal süreçlerin başlatılmasına zemin hazırlıyor.

Sistem kısa sürede somut sonuçlar üretirken İngiltere’de bulunan 16. yüzyıla ait iki İznik çinisi bu yöntemle tespit edilerek Türkiye’ye kazandırıldı. Yetkililer, 2025 yılı boyunca toplam 180 eserin iade edildiğini açıkladı ve bu artış dijital takip sistemlerinin süreci hızlandırdığını gösterdi.

Milattan sonra 2. veya 3. yüzyıla ait bronz Marcus Aurelius heykeli, 1960’lı yıllarda Antalya yakınlarındaki Bubon antik kentinden kaçırıldı. Uzman ekipler tarafından yürütülen kapsamlı araştırmalar sonucunda eserin Anadolu kökeni bilimsel verilerle net biçimde ortaya kondu.

👉️ İlginizi Çekebilir: Teknoloji Sektöründe Yapay Zeka Nedeniyle Üç Ayda 45 Bin Kişi İşini Kaybetti

Araştırmacılar, toprak ve kurşun analizleri ile tanık ifadelerini birlikte değerlendirerek heykelin bulunduğu bölgeyle bağlantısını doğruladı. ABD İç Güvenlik Bakanlığı ve Manhattan Bölge Savcılığı ile yürütülen iş birlikleri sürecin tamamlanmasında belirleyici rol oynadı.

Türkiye, yalnızca son dönemde tespit edilen eserlerle sınırlı bir yaklaşım benimsemiyor; yetkililer daha eski dönemlerde yurt dışına çıkarılan eserler için de kapsamlı iade süreçlerini eş zamanlı olarak yürütüyor. Avrupa’daki bazı müzelerde bulunan bu eserler için başlatılan girişimler ise hâlen aktif şekilde devam ediyor.

Uzmanlar, özellikle Osmanlı döneminde yurt dışına çıkarılan eserlerle ilgili tartışmaların önümüzdeki dönemde daha yoğun şekilde gündeme geleceğini belirtiyor. Türkiye’nin yaklaşımı yalnızca eserleri geri almakla sınırlı kalmıyor. Yetkililer, Türkiye’ye yasa dışı yollarla getirilen eserlerin de ait olduğu ülkelere iade edildiğini ifade ediyor.