ABD Yer Altına Kurulacak Küçük Modüler Nükleer Reaktör İçin İlk Sondajı Başlattı

ABD merkezli enerji girişimi Deep Fission, yerin yaklaşık 1,6 kilometre altında çalışacak yeni bir reaktör sistemi için saha çalışmalarına başladı. Kansas eyaletinde yürütülen pilot proje kapsamında açılan ilk sondaj kuyusu, derin kuyuda çalışacak reaktör tasarımının gerçek jeolojik koşullarda test edilmesini sağlayacak. Şirketin geliştirdiği yer altı nükleer reaktör projesi, geleneksel nükleer santral altyapısına alternatif bir enerji üretim modeli oluşturmayı amaçlıyor.

Kansas Sahasında İlk Veri Toplama Kuyusu Açılmaya Başladı

Deep Fission tarafından yürütülen proje, Kansas eyaletinin Parsons kentinde yer alan Great Plains Industrial Park sahasında hayata geçiriliyor. Proje kapsamında şirket mühendisleri, üç kuyudan oluşan veri toplama programının ilk sondaj çalışmalarını başlatmış durumda.

Açılan kuyunun yaklaşık 1.800 metre derinliğe ulaşması planlanıyor. Kuyunun tasarımında yaklaşık 20 santimetrelik bir çap kullanılıyor. Şirket ekipleri sondaj sırasında bölgenin kaya yapısı, yer altı su hareketleri ve sıcaklık dağılımına ilişkin veriler toplamayı hedefliyor. Bu veriler reaktör sisteminin saha koşullarına uygun mühendislik tasarımının oluşturulmasına yardımcı olacak.

Deep Fission tarafından geliştirilen sistem klasik nükleer santral mimarisinden farklı bir yaklaşım kullanıyor. Şirket mühendisleri reaktörü geniş yüzey tesisleri yerine derin bir sondaj kuyusunun en alt kısmına yerleştirmeyi planlıyor.

Reaktörün yaklaşık 1,6 kilometre derinliğe yerleştirilmesi, doğal basınç avantajından yararlanılmasını sağlıyor. Yer altındaki su sütunu, reaktörün çalışması için gerekli olan yaklaşık 160 atmosferlik basıncı doğal olarak oluşturuyor. Bu yöntem, yüzeyde kullanılan büyük ve karmaşık basınç kaplarına duyulan ihtiyacı önemli ölçüde azaltıyor.

Reaktörün çevresini saran kalın kaya katmanları ise doğal bir koruma bariyeri oluşturuyor. Bu tasarım yüzeyde kurulan geleneksel nükleer santrallere kıyasla daha küçük bir alan kaplayan bir enerji altyapısı kurulmasına olanak tanıyor.

Deep Fission, projedeki geliştirme sürecini hızlandırmak amacıyla uranyum tedariki için yeni bir anlaşma gerçekleştirdi. ABD merkezli uranyum zenginleştirme şirketi Urenco USA ile yapılan anlaşma kapsamında, New Mexico eyaletindeki Eunice tesisinden düşük zenginleştirilmiş uranyum sağlanacak. Şirket yetkilileri, temin edilecek yakıtın pilot reaktör testlerinde kullanılacağını belirtti. Proje ayrıca yaklaşık 80 milyon dolarlık yeni bir finansmanla destekleniyor. Şirket, bu yatırımın önemli bir kısmını veri merkezleri ve elektrik şebekeleri için geliştirilen ölçeklenebilir enerji altyapılarına yönlendirmeyi planlıyor.

Deep Fission tarafından geliştirilen sistem modüler bir mimariye sahip. Tek bir sondaj kuyusuna yerleştirilen reaktör yaklaşık 15 megavat elektrik üretme kapasitesine sahip bulunuyor. Şirket mühendisleri aynı sahada kurulabilecek 100 reaktörün toplam üretiminin yaklaşık 1,5 gigavat seviyesine ulaşabileceğini belirtiyor. Bu kapasite büyük sanayi tesisleri veya geniş veri merkezi altyapıları için gerekli enerji talebini karşılayabilecek seviyeye denk geliyor.

Deep Fission tarafından yürütülen proje, ABD Enerji Bakanlığı’nın desteklediği Reactor Pilot Program kapsamında gerçekleştiriliyor. Bu program, yeni nesil reaktör tasarımlarının daha hızlı test edilmesini ve geliştirme süreçlerinin hızlandırılmasını amaçlıyor.

Programın temel hedefi, gelişmiş reaktör teknolojilerinin 4 Temmuz 2026 tarihine kadar kritik test aşamasına ulaşmasını sağlamaktır. Bu kapsamda Deep Fission tarafından yürütülen üç kuyudan oluşan sondaj programı, yer altı koşullarına ilişkin önemli verilerin toplanmasına olanak tanıyacak. Elde edilecek veriler, mühendislik tasarımının nihai hâlinin belirlenmesinde ve düzenleyici süreçlerin planlanmasında kullanılacak.