Orta Doğu Gerilimi Çip Sektörünü Tehdit Ediyor: Katar Helyum Tedariki Durdu

Orta Doğu’da tırmanan çatışma yalnızca enerji piyasalarını değil, teknoloji sektörünün kritik tedarik zincirlerini de etkilemeye başladı. Bölgedeki gelişmeler nedeniyle Katar’dan yapılan gaz sevkiyatlarının durması, yarı iletken üretimi için hayati öneme sahip bir kaynağın küresel dolaşımını sekteye uğrattı. Uzmanlar İran savaşı çip üretimi krizi riskinin giderek büyüdüğünü ve özellikle helyum tedarikindeki kesintinin yarı iletken sektörünü zor durumda bırakabileceğini belirtiyor.

Helyum Gazı Çip Üretim Sürecinde Kritik Rol Oynuyor

Yarı iletken üretimi yalnızca gelişmiş makineler ve silikon levhalardan oluşan bir süreç değil. Modern çip fabrikaları üretim sırasında kullanılan çok sayıda özel gaz ve kimyasal maddeye bağımlı çalışıyor. Bu gazlar arasında en kritik olanlardan biri ise helyum.

Üretim sürecinde kullanılan silikon levhaların yüksek hassasiyetle soğutulması gerekiyor. Bu noktada inert yapıya sahip olan helyum gazı önemli bir rol üstleniyor. Uzmanlar yarı iletken üretim gazları arasında yer alan helyumun güvenilir şekilde temin edilmemesi halinde üretim hatlarının kesintiye uğrayabileceğini belirtiyor.

Sektör kaynaklarının aktardığı bilgilere göre Katar’da bulunan Ras Laffan endüstriyel kompleksindeki büyük ölçekli helyum üretim tesisleri saldırılar sonrası faaliyetlerini durdurdu. Bölgedeki altyapının güvenliği konusundaki riskler nedeniyle tesislerin operasyonları askıya alındı.

Ras Laffan tesisi küresel üretimde kritik bir paya sahip bulunuyor. Analistler bu tesisin küresel arzın yaklaşık yüzde 30’unu karşıladığını ifade ediyor. Tesisin işletmecisi QatarEnergy mevcut sözleşmeler için mücbir sebep ilan ederek gaz tedarik yükümlülüklerini geçici olarak askıya aldı. Uzmanlar Katar helyum üretimi kesintisi durumunun uzun sürmesi halinde küresel tedarik zincirinde ciddi bir boşluk oluşabileceğini belirtiyor.

Helyum piyasasını yakından takip eden analistlerden Phil Kornbluth, kesintinin birkaç haftadan uzun sürmesi halinde gaz dağıtım şirketlerinin yeni tedarik kaynakları bulmak zorunda kalabileceğini ifade ediyor. Bu süreç yalnızca yeni üreticilerle anlaşma yapılmasını değil aynı zamanda kriyojenik depolama sistemlerinin yeniden yapılandırılmasını da gerektiriyor.

Uzmanlar tedarik zinciri yeniden yapılandırma sürecinin oldukça karmaşık olduğunu belirtiyor. Endüstriyel gaz altyapısının farklı kaynaklara yönlendirilmesi aylar sürebiliyor. Bu nedenle küresel yarı iletken tedarik zinciri üzerinde oluşabilecek baskının uzun vadede daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.

Krizden en fazla etkilenme potansiyeline sahip ülkelerden biri Güney Kore olarak görülüyor. Güney Kore yarı iletken üretiminde dünyanın en büyük merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Ülke geçtiğimiz yıl ithal ettiği helyumun yaklaşık yüzde 64,7’sini Katar’dan temin etti.

Buna rağmen sektörün büyük oyuncuları şimdilik temkinli açıklamalar yapıyor. Güney Koreli bellek üreticisi SK hynix şirketi helyum tedarik kaynaklarını çeşitlendirdiğini ve yeterli stok bulunduğunu açıkladı. Tayvan merkezli yarı iletken devi TSMC ise mevcut kesintinin şu aşamada üretim üzerinde ciddi bir etki yaratmasını beklemediğini belirtti.

Analistler şirketlerin bu açıklamalarına rağmen İran savaşı çip üretimi krizi riskinin devam ettiğini ifade ediyor. Uzmanlar çatışmaların uzaması halinde küresel teknoloji tedarik zincirinde daha büyük kırılmalar yaşanabileceğini değerlendiriyor.