İran Tarihinin En Uzun İnternet Kesintisi İle Dünyadan Tamamen İzole Edildi
İran genelinde devam eden protestolara yanıt olarak hükümet tarafından uygulanan internet ve telefon kısıtlamaları sekizinci gününe girdi. Ülkede yaşayan yaklaşık 92 milyon kişi dış dünya ile olan dijital bağlantısını tamamen yitirmiş bulunuyor. Uzmanlar bu durumu dünya tarihindeki en kapsamlı ve en sıkı uygulanan ağ karartmalarından biri olarak niteliyor. 170 saati aşan bu kesinti ülkede daha önce yaşanan benzer krizlerin tüm rekorlarını geride bıraktı.
Ülke Genelindeki İnternet Kesintisi 170 Saati Aşarak Rekor Kırdı
NetBlocks gibi bağımsız gözlem kuruluşları İran’daki dijital karartmanın vahametini rakamlarla ortaya koyuyor. Mevcut kesinti süresi 2019 yılında yaşanan 163 saatlik ve 2025 yılındaki 160 saatlik önceki büyük aksaklıkları çoktan geçti. Sudan ve Moritanya’da yaşanan uzun süreli kesintilerin ardından bu durum dünya tarihindeki en uzun üçüncü ulusal karartma olarak kayıtlara geçiyor. Yetenekli uzmanlar bu ölçekteki bir kısıtlamanın sadece iletişim hakkını değil temel insan hakları denetimini de engellediğini ifade ediyor. Dijital bariyerler ülkedeki olayların dışarıdan izlenmesini oldukça zorlaştırıyor.
Hükümet 8 Ocak tarihinde başlattığı ani kesintiden sonra ekonominin tamamen çökmesini engellemek adına bazı kritik alanlarda esneklik sağladı. Dışişleri Bakanlığı gibi devlet kurumları ile bazı bankacılık sistemleri üzerinden finansal işlemler kısıtlı olarak yürütülüyor. Benzin istasyonlarındaki ödeme terminallerinin tekrar çalışmaya başladığı gelen bilgiler arasında yer alıyor. Ancak bireysel kullanıcılar için dijital dünya hâlâ tamamen karanlık kalmaya devam ediyor. Hükümet protestoları bastırmak için internetin gücünü kontrol altında tutmaya büyük önem veriyor.
Ülke içinde dış dünyaya bağlanmak isteyen bazı gruplar kaçak yollarla getirilen Starlink cihazlarını kullanmaya çalışıyor. Amerikan yönetimi İran halkının internet özgürlüğünü desteklemek adına teknoloji şirketlerine yönelik bazı muafiyetler tanımıştı. Bu sayede uydu interneti zor durumdaki vatandaşlar için bir umut kapısı haline geldi. Fakat yerel güvenlik güçleri bu cihazlara sahip olmayı yasa dışı ilan ederek tespit ettikleri terminallere el koyuyor. Belirli bölgelerde sinyal bozucu ekipmanlar kullanılarak uydu bağlantıları da sabote ediliyor.
İran’daki şiddet olayları ve internet sansürü küresel siyasetin ana gündem maddeleri arasında yer alıyor. Birleşik Krallık güvenlik gerekçesiyle Tahran’daki büyükelçiliğini kapatarak personelini tamamen tahliye etti. Amerika Birleşik Devletleri yönetimi ise askeri seçenekleri masada tutarken bölgedeki askeri varlığını yeniden konumlandırıyor. Bazı kaynaklar şiddet olaylarının azaldığını iddia etse de sahadan gelen bilgiler bu durumu tam olarak teyit etmiyor. Havacılık otoriteleri ülkenin hava sahasının geçici olarak uçuşlara kapatıldığını bildiriyor.
