Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi Geleceğin Parçacık Hızlandırıcısı İçin Tarihi Bir Bağış Topladı
Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN), geleceğin devasa parçacık hızlandırıcısı için önemli bir finansal destek elde etti. Özel bağışçılar, “Geleceğin Dairesel Çarpıştırıcısı” (FCC) projesinin inşasına yönelik olarak 860 milyon Euro (yaklaşık 1 milyar Dolar) taahhütte bulundu. Bu taahhüt, CERN’in 71 yıllık tarihinde bir bayrak taşıyan araştırma projesinin özel fonlarla desteklenmesinde bir ilk olarak kayıtlara geçti.
Özel Bağışçılar İlk Kez CERN’in Amiral Projesine Katkı Sağlıyor
Bağışçı konsorsiyumu, Breakthrough Prize Vakfı, Eric ve Wendy Schmidt Stratejik İnovasyon Fonu ile girişimciler John Elkann ve Xavier Niel’i içeriyor. Bu destek, temel fizik araştırmalarına yapılan en büyük özel yatırımlardan biri olarak değerlendiriliyor. CERN Genel Direktörü Fabiola Gianotti, bağışların FCC’nin gerçekleşmesi ve gelecek nesil bilim insanlarının keşif sınırlarını zorlaması için hayati önem taşıdığını ifade etti. Bu taahhütler, Çin’in rakip parçacık hızlandırıcı projesine ara verme kararının hemen ardından geldi. Çin’in bu adımı, Avrupa merkezli tesisin önünü açarak FCC’nin konumunu güçlendirdi.
Planlanan Geleceğin Dairesel Çarpıştırıcısı, 2012’de Higgs bozonunu keşfeden 27 kilometrelik Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nı (LHC) boyut olarak geride bırakacak. 91 kilometrelik çevre uzunluğuna sahip olacak FCC’nin ilk aşama inşaat maliyetinin 15 milyar İsviçre Frangı olacağı tahmin ediliyor. Bu devasa tesis, Higgs bozonu üzerinde benzeri görülmemiş hassasiyette çalışmalar yapılmasına ve Standart Model’in ötesinde yeni fizik kanunlarının ortaya çıkarılmasına olanak tanıyacak. Hızlandırıcının, mevcut LHC’nin ömrünün sonuna geldiği 2040’ların sonunda faaliyete geçmesi planlanıyor.
Özel fon taahhüdü, CERN Konseyi’nin laboratuvarın bir sonraki bayrak taşıyan projesi için FCC’yi öncelikli seçenek olarak belirleyen tavsiyeleri aldığı bir döneme denk geldi. Proje için nihai kararın Mayıs 2026’da verilmesi bekleniyor. İnşaatın devam edip etmeyeceğine dair ayrı bir karar ise 2028 civarında alınacak. CERN, inşaat maliyetinin yaklaşık yüzde 65’ini mevcut bütçesinden karşılayabilecek durumda. Ancak organizasyon, 5 milyar İsviçre Frangından fazla bir finansman açığı ile karşı karşıya. Özel taahhütler ve Avrupa Komisyonu’nun taslak bütçe çerçevesinde önerdiği ek 3 milyar Euro’luk destek, bu açığın kapatılmasına yardımcı olacak.
