Ekonomi Uzmanı Uyardı: Dev Yapay Zekâ Yatırımları Diğer Sektörleri Yavaşlatabilir
Renaissance Macro Research’ün ekonomik araştırma direktörü Neil Dutta, yapay zekâ yatırımlarının büyümeye güçlü bir destek sunduğunu ancak aynı zamanda başka sektörlerde daralmaya yol açabileceğini söyledi. Dutta’ya göre teknoloji devlerinin hızla artan yapay zekâ yatırımları, kısa vadede hisse senetlerini yukarı taşıyor ama uzun vadede konut inşaatı ve enerji arzı gibi alanlarda baskı oluşturuyor.
Yapay Zekâ Harcamaları Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Büyümesini Artırıyor
Dutta, yapay zekâ yatırımlarının bu yıl ABD büyümesine tüketici harcamalarından daha fazla katkı sunduğunu aktardı. Normal şartlarda tüketici harcamaları toplam gayrisafi yurt içi hasılanın üçte ikisini oluşturuyor. Fakat son dönemde vatandaşlar işsizlik endişesi ve ekonomik belirsizlik nedeniyle harcamalarını sınırlıyor. Buna karşılık Alphabet, Microsoft, Amazon ve Meta gibi dev şirketler yalnızca bu yıl yapay zekâ odaklı yatırımlar için yaklaşık 400 milyar doları ayırmayı planlıyor. Bu devasa rakam ekonomiye katkı sunsa da bazı olumsuz yan etkiler barındırıyor.
Veri merkezlerinin kurulması için geniş arazi gerekiyor. Ayrıca bu merkezlerin inşaat süreçleri çok büyük kaynak talep ediyor. Dutta, bu durumun zaten arz sıkıntısı yaşayan konut piyasasını daha da zorlayabileceğini ifade etti. Özellikle yeni konut üretiminin düşük olduğu bölgelerde veri merkezleri ile konut projeleri arasında kaynak rekabeti ortaya çıkabilir. Yüksek mortgage faizleriyle zaten yavaşlayan konut piyasası bu rekabetle birlikte daha da sıkışabilir.
Yapay zekâ için inşa edilen veri merkezleri, olağanüstü miktarda enerjiye ihtiyaç duyuyor. Dutta, bazı merkezlerin orta ölçekli şehirlerin toplam tüketiminden fazla elektrik çekebildiğini belirtti. Bu talep artışı enerji şirketlerini altyapı yatırımlarına yönlendiriyor. Ancak yatırımların maliyeti doğrudan tüketicilere yansıyor. Elektrik faturalarındaki yükseliş, hane halkının gelirini azaltıyor ve tüketici harcamalarında gerilemeye yol açıyor. Özellikle Orta Batı ve Güneydoğu eyaletlerinde artan enerji faturalarının vatandaşlar üzerinde daha belirgin bir baskı oluşturduğu ifade ediliyor.
Yapay zekâ yatırımları yalnızca reel sektör üzerinde değil, finansal piyasalar üzerinde de güçlü bir etki yaratıyor. Teknoloji devlerinin duyurduğu dev bütçeler yatırımcıların ilgisini çekiyor. Şirket hisselerinde yaşanan yükseliş, yeni yatırımları teşvik ediyor. Bu döngü hisse senedi piyasasında canlılık yaratıyor. Dutta, bu hareketliliğin faiz oranlarının yüksek kalmasına da yol açabileceğini vurguladı.
Dutta, yapay zekâ yatırımlarının bugüne kadar büyümeyi desteklediğini ancak reel ekonomide beklenen faydayı henüz sağlamadığını belirtti. Ona göre yatırımların kalıcı katkı sunabilmesi için üretkenliği artırması, ücretleri yükseltmesi ve tüketici harcamalarını güçlendirmesi gerekiyor. Dutta, yalnızca sermaye harcamalarının artmasının yeterli olmadığını, yatırımların topluma doğrudan fayda yaratmasının da önemli olduğunu söyledi.
