ABD’de yapılan yeni bir araştırma, 13-17 yaş aralığındaki gençlerin yarısından fazlasının sohbet amacıyla yapay zekâ tabanlı uygulamalara başvurduğunu ortaya koydu. Uzmanlara göre bu eğilim sosyal gelişim açısından ciddi riskler barındırıyor.
Gençler Duygularını Yapay Zekâya Açıyor
Common Sense Media tarafından Mayıs 2025’te yayımlanan araştırmada, ABD genelinde 1.060 gençle görüşüldü. Katılımcıların %52’si, ayda en az bir kez yapay zekâ sohbet robotlarını sosyal amaçlarla kullandığını belirtti. Gençler bu uygulamaları duygu ifade etme, sohbet başlatma, tavsiye verme, çatışma çözme, romantik iletişim kurma ve kendini savunma gibi konularda pratik yapmak için tercih ediyor. Araştırmaya katılanların %40’a yakını bu becerileri daha sonra gerçek insanlarla kurdukları iletişimde kullandığını söyledi.
Araştırmacılar bazı olumlu yönlere rağmen gençlerin bu tür platformlarla kurduğu ilişkinin sağlıklı olmadığını düşünüyor. Özellikle yaşına uygun olmayan içeriklere maruz kalma, olumsuz öneriler alma ve asosyal davranışların gelişmesi gibi riskler dikkat çekiyor.
Verilere göre genç kullanıcıların %33’ü ciddi meseleleri yapay zekâ ile paylaşmayı, gerçek insanlara tercih ettiğini söyledi. %34’lük bir kesim ise sohbet sırasında rahatsız edici içeriklerle karşılaştığını belirtti. Bu rahatsızlıklar hem konu başlıkları hem de duygusal tepkiler üzerinden şekilleniyor.
Araştırmayı yürüten uzmanlar, yaş doğrulamanın hâlen güvenilir bir şekilde yapılmadığını vurguladı. Platformların duygusal bağımlılığı tetikleyen algoritmalarla çalışması da başka bir endişe kaynağı olarak öne çıkıyor. Geliştiricilere göre güvenli kullanım için sistemlerin köklü biçimde yeniden tasarlanması gerekiyor.
Yapay zekânın yükselişine rağmen gençlerin sosyal yaşamı tamamen dijitalleşmiş değil. Araştırmaya katılanların %80’i gerçek hayattaki arkadaşlarıyla hâlâ daha fazla zaman geçirdiğini belirtti. Gençlerin büyük kısmı yapay zekâyı bir araç gibi görüyor ve günlük iletişimde önceliği insanlara veriyor.
Uzmanlar sadece gençleri değil, tüm kullanıcıları bazı konularda yapay zekâdan destek almamaları konusunda uyarıyor. Özellikle ruh sağlığıyla ilgili hassas durumlarda sohbet robotlarına başvurmak ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Klinik danışman Niloufar Esmaeilpour, yapay zekâ araçlarının insan davranışlarının arkasındaki nedenleri anlayamayacağını ifade etti. Esmaeilpour’a göre bu sistemler yalnızca eğitildikleri veri setlerine göre yanıt veriyor. Ayrıca, kişisel tıbbi bilgilerin sohbet robotlarına aktarılması hem gizlilik hem de doğruluk açısından sakıncalı kabul ediliyor. Yapay zekâ araçları, sağlık verilerini korumaya yönelik yasal düzenlemelere de tâbi değil.
Şirket çalışanlarının iş belgelerini özetletmek amacıyla yapay zekâ uygulamalarına yüklemesi de başka bir güvenlik açığı doğuruyor. Fikri mülkiyet anlaşmaları, gizli bilgiler ve kurumsal veriler dışarı sızdırılabiliyor. Uzmanlar, bu tür uygulamalara iş belgeleri yüklemenin telafisi güç sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
