ABD yönetiminin uzay trafik güvenliğine ayırdığı bütçeyi büyük ölçüde azaltma planı, uzay sanayisinde ciddi endişelere yol açtı. Özellikle uydu çarpışmalarını önlemeye yönelik kritik bir sistem olan TraCSS programı, finansman yetersizliği nedeniyle devre dışı kalabilir.
Uydu Sayısındaki Artış Çarpışma Riskini Artırıyor
Düşük Dünya yörüngesinde faaliyet gösteren uydu sayısı son yıllarda hızla arttı. SpaceX, 2019’dan bu yana 7.000’den fazla Starlink uydusu fırlattı. Amazon’un Project Kuiper girişimi de 3.000 uydu içeren bir ağ kurmayı planlıyor. Çin merkezli şirketlerin de on binlerce uyduyu yörüngeye yerleştirme hazırlığı yaptığı biliniyor.
Uzmanlar bu artışın yalnızca sayısal bir büyüme olmadığını, aynı zamanda tehlikeli bir çarpışma riskini de beraberinde getirdiğini vurguluyor. Southampton Üniversitesi’nden uzay bilimci Hugh Lewis, Starlink uydularının çarpışmalardan kaçınmak için gerçekleştirdiği manevraların sadece son altı ayda iki katına çıktığını açıkladı.
ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Uzay Ticareti Ofisi tarafından geliştirilen TraCSS (Uzay Trafik Koordinasyon Sistemi), yörüngedeki uyduların çarpışma ihtimalini en aza indirmek için tasarlandı. Sistem, havacılıkta FAA’in oynadığı role benzer şekilde çalışıyor. Şu an test aşamasında olan TraCSS, bazı uydu operatörleriyle entegre şekilde çalışıyor ve gerçek zamanlı çarpışma uyarıları sunuyor.
Ancak Beyaz Saray’ın 2026 bütçe teklifi, ofisin 65 milyon dolarlık mevcut bütçesini yalnızca 10 milyon dolara düşürmeyi öneriyor. Bu kesinti, TraCSS sisteminin işlevini tamamen yitirmesi anlamına gelebilir.
Aralarında SpaceX ve Blue Origin’in de bulunduğu 450’den fazla şirketi temsil eden yedi büyük ticaret birliği, Kongre liderlerine mektup göndererek bütçe kesintilerine karşı çıktı. Şirketler, TraCSS programının devre dışı kalmasının hem ticari hem de kamuya ait uyduların güvenliğini tehlikeye atacağını belirtti. Ayrıca artan maliyetler ve uydu çarpışmalarının doğuracağı zincirleme etkiler nedeniyle, bazı Amerikan şirketlerinin operasyonlarını başka ülkelere taşıma ihtimalinden söz ediliyor.
ABD yönetimi, bütçe kesintilerini savunurken özel şirketlerin uzay trafik yönetimi hizmeti sunabilecek kapasitede olduğunu ileri sürüyor. Ancak sektör temsilcileri bu görüşe karşı çıkıyor. Hiçbir özel girişimin henüz tüm sorumluluğu üstlenecek bir sistem kuramadığına ve sürdürülebilir bir finansman modeli oluşturulmadığına dikkat çekiliyor. Uzmanlara göre, uzay güvenliği gibi küresel ve stratejik öneme sahip bir alanda kamu denetiminin yerini özel sektöre bırakmak ciddi riskler doğurabilir.
