Kubuntu, Yeni Kurulumlarda X11 Desteğini Varsayılan Olarak Kaldırıyor
Kubuntu cephesinden gelen son kararla birlikte Linux dünyasında uzun süredir kullanılan X11 oturum sistemi için yolun sonu yaklaşıyor. Kubuntu, 25.10 sürümünden itibaren yeni kurulumlarda X11 desteğini varsayılan olarak kaldırma kararı aldı. Bu değişiklik, Canonical’ın Ubuntu cephesinde başlattığı Wayland geçişine uyumlu şekilde atılmış kararlı bir adım olarak öne çıkıyor.
Wayland, Kubuntu için Yeni Standart Hâline Geliyor
Kubuntu geliştiricileri, bu değişimi uzun vadeli hedefler doğrultusunda atılmış stratejik bir hamle olarak tanımlıyor. Projenin geliştiricilerinden Rik Mills, bu geçişin 2026 nisan ayında yayınlanacak olan bir sonraki Uzun Süreli Destek (LTS) sürümünden önce yapılmasının daha doğru olacağını ifade etti. Bu yaklaşımın amacı, daha sonra yapılacak ani değişikliklerle kullanıcıları zor durumda bırakmamak ve Wayland’a geçiş sürecini daha kontrollü şekilde yürütmek.
Yeni nesil pencere sistemi olan Wayland, özellikle güvenlik açıklarının daha kolay kontrol edilebilmesi ve modern grafik özelliklerinin daha sağlıklı desteklenmesi açısından öne çıkıyor. X11’in yıllar içinde biriken teknik borcu, hem sistem güvenliği açısından hem de yeni teknolojilere adaptasyon konusunda ciddi bir yük hâline gelmiş durumda.
Kubuntu’nun bu kararı bazı kullanıcılar için endişe yaratabilir. Özellikle eski NVIDIA ekran kartlarına sahip olanlar veya X11’e özel çalışan bazı uygulamalara bağımlı olan kullanıcılar için bu durum sorun yaratabilir. Ancak geliştirici ekip, bu geçişin kullanıcıları zor durumda bırakmaması adına gerekli alternatifi sunuyor.
Varsayılan olarak X11 oturumu gelmese de kullanıcılar terminale şu komutu yazarak klasik X11 oturumunu yeniden etkinleştirebilir:
sudo apt install plasma-session-x11
Kurulum tamamlandıktan sonra giriş ekranında X11 oturumu bir seçenek olarak belirecek ve isteyen kullanıcılar alışık oldukları ortamda çalışmaya devam edebilecek.
Kubuntu’nun aldığı bu karar Ubuntu ailesinin tamamını kapsamıyor. Xubuntu, Ubuntu Budgie ve Ubuntu Cinnamon gibi diğer resmî türevlerin bu döngüde X11 desteğini varsayılan olarak sunmaya devam edeceği bildiriliyor. Ancak ilerleyen sürümlerde bu dağıtımların da benzer bir geçiş planı uygulaması bekleniyor.
Kubuntu’nun temelini oluşturan KDE masaüstü ortamı da Wayland uyumlu hâle gelme sürecini hızlandırdı. KDE Plasma 6.5 sürümünde PiP (Picture-in-Picture) desteği gibi gelişmiş özelliklerin doğrudan Wayland üzerinde sunulması planlanıyor. Bu da Wayland’ın artık yalnızca bir alternatif değil, yeni varsayılan hâline geldiğini gösteriyor.
