Bazı Yapay Zekâ Modelleri Aynı Soruda 50 Kat Fazla Karbon Salınımı Yapıyor
Yapay zekâ teknolojileri günlük yaşamda giderek daha fazla yer buluyor. Ancak bu teknolojilerin çevresel etkileri konusunda endişeler de artıyor. Yeni bir araştırma, bazı büyük dil modellerinin basit bir soruya yanıt verirken bile diğerlerine göre 50 kat daha fazla sera gazı saldığını ortaya koydu.
Detaylı Yanıt Veren Modeller Enerji Tüketimini Artırıyor
Almanya’daki Hochschule München Uygulamalı Bilimler Üniversitesi tarafından yürütülen çalışmada 14 farklı yapay zekâ modeli test edildi. Araştırmacılar, 7 ila 72 milyar parametreye sahip modelleri 1.000 farklı soruyla karşılaştırarak enerji tüketimlerini ve karbon salımlarını ölçtü.
Araştırmaya göre daha doğru yanıtlar üreten modeller, işlem sırasında çok daha fazla enerji tüketiyor. Özellikle “akıl yürütme” özelliği bulunan modellerin, yanıt öncesi düşünme süreçleri için ek işlem yapması enerji ihtiyacını katlıyor. Bu süreçte kullanılan her bir “düşünme belirteci” (thinking token), sistemin karbon ayak izini büyütüyor.
Araştırmada GPT-3.5 gibi kısa ve öz yanıtlar sunan modellerin ortalama 37.7 token üretirken, GPT-4o gibi akıl yürütme odaklı modellerin bu sayıyı 543.5’e kadar çıkardığı görüldü. En doğru yanıtları veren modellerin, genellikle en fazla CO₂ salımına yol açtığı belirtildi. Örneğin Cogito isimli model %84.9 doğruluğa ulaşırken, benzer boyuttaki modellere göre üç kat daha fazla karbon saldı.
Araştırmacı Maximilian Dauner, “Çevresel etkiyi belirleyen en temel unsur modelin nasıl düşündüğüdür” dedi. Dauner, %80’in üzerinde doğruluk elde eden hiçbir modelin 500 gram CO₂ eş değerinin altında kalmadığını vurguladı.
Çalışma yalnızca model yapısına değil konuya da dikkat çekiyor. Felsefe veya soyut matematik gibi daha karmaşık konulara dair sorular, doğrudan bilgi gerektiren sorulara kıyasla altı kat daha fazla karbon emisyonu yaratıyor. Yine de bu verilerin genelleştirilmesi zor olabilir. Enerji tüketimi, yerel elektrik şebekesinin yapısına ve modelin eğitildiği ortamın verimliliğine göre değişiklik gösterebiliyor.
Araştırmacılar, kullanıcıların da bu süreçte rolü olduğunu hatırlatıyor. Yalnızca gerekli durumlarda güçlü yapay zekâ modellerini kullanmak, gereksiz işlem gücünden kaçınmak ve mümkün olan yerlerde kısa yanıtlar istemek karbon salımını önemli ölçüde azaltabilir.
