California Üniversitesi Davis’te yürütülen bir çalışma, ALS hastalığı nedeniyle konuşma yetisini kaybeden bir kişinin yeniden sesini duyurmasını sağladı. Beyin-bilgisayar arayüzü kullanılarak gerçekleştirilen bu yenilikçi yöntemle hasta, gerçek zamanlı olarak hem konuştu hem de şarkı söyledi.
Beyin Sinyalleri Sese Dönüştürülerek Eşzamanlı İletişim Sağlandı
Araştırma kapsamında, hastanın konuşma üretiminden sorumlu beyin bölgelerine dört mikroelektrot dizisi yerleştirildi. Bu mikroelektrotlar, konuşma sırasında aktifleşen sinirsel verileri doğrudan algıladı. Elde edilen veriler, gelişmiş bir analiz modeliyle işlenerek sözcüklere ve tonlamalara dönüştürüldü. Böylece hastanın konuşmak için harcadığı zihinsel çaba, gerçek zamanlı bir sesli çıktıya dönüştü.
Sistem yalnızca sözcükleri değil, aynı zamanda sesin melodi ve ritim gibi özelliklerini de ayırt edebildi. Hasta, üç ayrı perde arasında geçiş yaparak basit melodilerle şarkı söyleyebildi. Ayrıca “aah”, “ooh” ve “hmm” gibi sesleri de doğal şekilde üretebildi. Bu sayede iletişim, daha insana yakın ve duygusal bir hâl aldı.
En dikkat çeken özelliklerden biri, sistemin ALS hastalığı öncesinde kaydedilen ses örneklerini temel alarak hastanın kendi sesini yeniden üretebilmesiydi. Bu ses klonlama süreci sayesinde hasta, konuşmalarını tanıdık bir tonla gerçekleştirebildi. Yapılan testlerde, sesin üretimi ile sinyalin alınması arasında yalnızca 10 milisaniyelik bir gecikme olduğu görüldü. Bu durum, hastaya neredeyse eşzamanlı konuşma imkânı sundu.
Sistem, cümlelerin anlamını da analiz ederek vurguları tespit edebildi ve bir ifadenin soru mu yoksa düz cümle mi olduğunu ayırt edebildi. Bu özellik, konuşmanın doğal akışını daha da geliştirdi. Ayrıca daha önce hiç söylenmemiş veya sistemde olmayan kelimeler de başarıyla oluşturuldu.
UC Davis araştırmacıları, geliştirdikleri bu teknolojiyi ilk etapta tek bir katılımcıyla denedi. Elde edilen sonuçlar sağlık bilimleri açısından büyük bir potansiyele işaret ediyor. Ekip, bir sonraki aşamada farklı nedenlerle konuşma yetisini kaybetmiş daha fazla birey üzerinde çalışmayı planlıyor.
