Uzun süredir hakkında konuşulan Microsoft’un yeni nesil işletim sistemi Windows 8 kısa bir süre önce görücüye çıktı. Windows 8 ismi şimdilik code name olarak lanse ediliyor ama şahsi görüşüm ürün release olduğunda da Windows 8 ismi ile devam edileceği yönünde.
Public olarak sunulan bu Windows 8 dağıtımı tam sürüm değil. Hatta bir RC ve hatta bir beta bile değil :) Bu ürünü pre-beta yani beta öncesi dağıtımı olarak tanımlayabiliriz. Aslında isminden de amacı gayet net bir şekilde anlaşılıyor: Windows 8 Develepor Preview
Windows 8 Develepor Preview dağıtımı, özellikle yazılım geliştiricilerin ve bt uzmanlarının beta öncesinde ürünün temel özelliklerine ve içeriğine göz atabilmelerini sağladığı gibi, yeni sürüm için kendilerini hazırlamalarına da yardımcı oluyor. Bir işletim sistemi yaşam döngüsünde ve yaygınlaşmasında third-party developer’ların payını tartışmaya gerek yok sanırım. Öte yandan bu dağıtımın sıkça konuşulan bazı konulara da açıklık getirdiği bir gerçek. Kısaca Windows 8 oyuna girmek için saha kenarında ısınıyor.
Yeni Windows istemci işletim sistemi, Windows7 tecrübeleri ve temelleri üzerine inşa ediliyor. Yani daha hızlı, daha güvenilir, daha uyumlu ve daha güvenli yeni nesil bir işletim sistemi. Doğası gereği ve her yeni sürüm için olduğu gibi şimdiye kadarkilerin en iyisi :)
Microsoft Windows 8 ’i 32bit ve 64bit olarak, aynı altyapı ile, istemci ve sunucu işletim sistemleri olarak iki şekilde geliştiriyor: Windows 8 ve Windows Server 8. Aynı Windows 7 ve Windows Server 2008 R2 birlikteliğinde olduğu gibi.
Windows 8 ‘den Birkaç Yeni Şey:
Birkaç şey diyorum çünkü ürün yine birçok yeni özellik ile dolu. Şimdilik bir kısmına yer vereceğim. Muhtemelen ilerleyen günlerde belirli özelliklere odaklanan çalışmalar yayımlayacağız.
Dokunun!
Windows 8, diğer Windows sürümlerine göre çok daha başarılı touching feature’lar sunuyor. Yeterli bir donanım ile eğlenceli bir kullanıcı deneyimi elde etmek mümkün. Multi-touch destekliyor.
Metro User Interface
Windows 8 ‘de yeni ve tablet odaklı bir kullanıcı ara yüzü sizi bekliyor. Windows 8’e logon olduğunuzda sizi alışık olduğunuz desktop yerine Metro UI karşılıyor ve ister dokunarak (tabi uygun donanım ile) isterseniz de tıklayarak Windows 8 ile çalışmaya başlayabiliyorsunuz. Metro UI aslında düz bir zemin üzerinde yer alan kare ve dikdörtgen şeklinde kutucuklardan oluşuyor. Bu kutucukları uygulamalara erişmek ve çalıştırmak için kullanıyorsunuz. Bunlara Metro Style Apps diyoruz ve default gelen app’lerin dışında isteyen herkes bu tip uygulamalar geliştirip Metro UI’de kullanıma sunabilecek.
Metro UI tam olarak aşağıdaki gibi görünüyor.
Bu interface üzerinden Internet Explorer, Windows Explorer, Control Panel gibi uygulamaları çalıştırabilir, alışık olduğunuz Desktop’a hızlıca erişim sağlayabilir, Socialite, Windows Store, PaintyPlay, Remote Desktop Client gibi Metro Style App’leri de kullanabilirsiniz.
Ayrıca gerekli durumlarda Metro UI üzerinde dokunabileceğiniz bir ekran klavyesi de açılabiliyor.
Haliyle bu özellik dokunmatik ekrana sahip bir cihazda kullanılabiliyor.
Metro Style Apps
Bu yeni stili, Metro User Interface üzerinde yer alan, dokunarak kullanma ve yönetme deneyimini geliştirmek için odaklanmış, değişik ekran çözünürlüklerine kolayca adapte olabilen, yeni tam ekran uygulama modelleri olarak düşünebilirsiniz.
Bence çok şık.
Log on with Windows Live ID and Touching the Cloud
Evet, işletim sistemi oturumunuza Windows Live hesabınız ile giriş yapın ve bulutlara dokunun :) Windows 8, alışık olduğunuz kullanıcı hesabı ile oturum açmaya ek olarak Windows Live ID ile de oturum açabilme özelliğine sahip. Yani klasik username/passwd yerine örneğin hotmail hesabınızı kullanarak da sisteme log on olabilirsiniz.
Live ID entegrasyonu sayesinde favorileriniz, bir takım kişisel ayarlarınız, istediğiniz taktirde dökümanlarınız, resimleriniz veya Metro Style Apps ayarlarınız gibi şeyler cloud üzerinde saklanıyor.
Ve siz, dünyanın herhangi bir noktasında, bambaşka bir Windows 8 üzerinde aynı Live ID’niz ile oturum açarak kişisel ayarlarınız ile çalışmaya başlayabiliyorsunuz.
Internet Explorer 10
Windows 8 üzerinde Internet Explorer 10 geliyor ve web deneyimini, Metro UI üzerinde dokunarak gerçekleştirebiliyorsunuz.
Veya alışık olduğunuz şekilde desktop üzerinde tıklayarak da kullanma şansınız var.
Windows Store
Windows 8 için uygulamaların yer alacağı ve satışının yapılabileceği bir alan. Bu store üzerinde third-party developer’lar ve şirketler de kendi uygulamlarını pazarlayabilecek. Kullanıcılar bu store’a girerek Metro Style App’ler satın alabilecekler ve uygulamaları 5 adet ayrı Windows 8 sisteminde kullanabiliyor olacaklar.
Şimdilik Windows Store açık değil :)
Desktop
Panik yok, yerinde duruyor :)
Metro UI üzerinden kolayca erişebilirsiniz.
Developing
Bu tarafta yazılım geliştiricileri ilgilendiren çok ciddi gelişmeler oldu ancak benim alanım olmadığı için fazla ve detay verme şansım yok ama eminim yazılım geliştiricilerin ilk soruları “acaba Metro Style App’ler geliştirebilecek miyiz?” olacaktır. Bu sorunun cevabını biliyorum :) Evet, bu uygulamaları isteyen herkes geliştirebilecek.
Business
Windows to go sayesinde Windows 8 bootable olarak USB diskler üzerinde çalışabiliyor. Kurumsal yapılarda bu özellik VDI çözümlerine ciddi bir alternatif olabilir. Mesela kullanıcılara bu şekilde konfigüre edilmiş usb diskler dağıttığınızı düşünün. Bu kullanıcılar herhangi bir bilgisayarı Windows to go usb’lerden boot ederek Windows 8 ile çalışmaya başlayabilirler. Hatta Windows 8’leri cloud’a bağlayarak özellikle mobile kullanıcılar için şahane senaryolar tasarlanabilir.
DirectAccess, File Access, AD Based Activation gibi özelliklerde geliştirmeler yapılmış. Bununla birlikte BitLocker’a ek olarak AppLocker isimli yeni bir güvenlik teknoloji ile Mesured Boot isimli yeni bir teknoloji ürüne dahil edilmiş. Ve tabi Hyper-V ile sanallaştırma yeteneği de Windows 8 üzerinde yer alıyor olacak.
Aslında Business tarafındaki teknolojilere fazla girmek istemiyorum çünkü henüz konular net değil. İlerleyen günlerde gündemde olacaklar.
Bu Dağıtıma Nasıl Sahip Olabilirsiniz?
Windows 8’in Developer Preview dağıtımı public durumda. Aşağıdaki link üzerinden direkt download edebilirsiniz.
http://msdn.microsoft.com/en-us/windows/apps/br229516
* Lütfen stabil bir versiyon olmadığını ve production’da kullanılmaması gerektiğini unutmayın.
Windows 8 Developer Preview yukarıdaki link üzerinde üç ayrı şekilde yer alıyor:
1) Windows Developer Preview with developer tools English, 64-bit (x64)
4.8 GB’lık bir paket ve içinde Windows 8 Developer Preview’ın 64bit sürümü ile birlikte yazılım geliştiriciler için aşağıdaki araçlar da geliyor.
· Windows SDK for Metro style apps
· Microsoft Visual Studio 11 Express for Windows Developer Preview
· Microsoft Expression Blend 5 Developer Preview
· 28 Metro style apps including the BUILD Conference app
2) Windows Developer Preview English, 64-bit (x64)
3.6 GB’lık bir paket ve içinde sadece Windows 8 Developer Preview’ın 64bit sürümü yer alıyor. Sanırım biz sistem yöneticileri için uygun paket bu :)
3) Windows Developer Preview English, 32-bit (x86)
2.8 GB’lık bir paket ve içinde sadece Windows 8 Developer Preview’ın 32bit sürümü yer alıyor.
Sistem Gereksinimleri Neler?
Gereksinimler Windows Vista ve Windows 7 ile oldukça benzer. Aşağıdaki listeyi kurulum yapmayı planladığınız donanım için minimum gereksinimler olarak referans alabilirsiniz.
· 1 gigahertz (GHz) or faster 32-bit (x86) or 64-bit (x64) processor
· 1 gigabyte (GB) RAM (32-bit) or 2 GB RAM (64-bit)
· 16 GB available hard disk space (32-bit) or 20 GB (64-bit)
· DirectX 9 graphics device with WDDM 1.0 or higher driver
· Taking advantage of touch input requires a screen that supports multi-touch
· To run Metro style Apps, you need a screen resolution of 1024 X 768 or greater
Windows 8 Developer Preview Kurulum Adımları
Kurulumsürecinde herhangi bir özel durum yok ancak referans olması adına adımlara aşağıda yer veriyorum.
Ben fikir vermesi açısından kurulum işlemini Hyper-V üzerinde çalışan bir Virtual Machine üzerine yapıyorum. Eğer elinizde hazır bir donanım yoksa, bu şekilde sanallaştırmadan yardım alabilirsiniz.
Uygun ISO’yu download edin ve VM’e mount ettikten sonra VM’i start edin. Kurulum otomatik olarak başlayacaktır.
Language ve Keyboard ayarlarınızı yapın.
Kurulum işlemini başlatın.
License Terms’i kabul ederek devam edin.
Custom (Advanced) kurulum tipi ile devam edin.
Kurulum işlemi aşağıdaki şekilde müdahale gerektirmeden gerçekleşecektir.
Kurulum tamamlandıktan sonra kısa birkaç kişisel ayar yapmanız gerekecek.
Aşağıdaki pencerede PC için bir isim belirleyin. (computer name)
Sizin de ilk dikkatinizi çeken yeşil arka plan rengi, büyük ve sade yazı fontları ile alışık olduğumuz kullanıcı deneyiminden biraz farklı butonlar ve metin kutuları mı oldu? :) Devam edin, daha büyük sürprizler var.
Aşağıdaki pencerede yer alan kişisel ayarları Use Express Settings butonu ile ön tanımlı ayarları tercih ederek hızlıca yapabileceğiniz gibi, Customize diyerek size özel bir şekilde de tanımlayabilirsiniz.
Doğru görüyorsunuz. Windows 8 ‘e Windows Live ID’niz ile log on olabilirsiniz :)
Xp, Vista, Windows7 gibi işletim sistemlerinde bu güne kadar hep yerel bir kullanıcı hesabı tanımlayarak ilk log on işlemlerini gerçekleştirdik. Windows 8 ile birlikte yeni bir özellik hayatımıza giriyor ve artık Windows Live hesaplarımızı da log on işleminde kullanabiliyoruz. Eğer bir Windows Live hesabınız yoksa, aşağıdaki pencere üzerinden anında yeni bir tane açabilirsiniz. Bu özelliğin ne işe yaradığından yazının başında kısaca bahsetmiştik ancak eminim bir çoğunuz Cloud ile ilgili olduğunu anlamıştır sanırım :) Windows 8 bulutlarda dolaşıyor...
Tabi unutmamak gerekir; bu özelliğin kullanılabilmesi için sistem internete erişebiliyor olmalı. Dikkat ettiyseniz bu aşamaya kadar internet bağlantısı ile ilgili herhangi bir ayar ile karşılaşmadık. Bu nedenle sistemin bir DHCP’den otomatik olarak doğru bir TCP/IP konfigürasyonu almış olması gerekiyor. Ortamda bir DHCP’niz varsa, gerisini Windows 8 hallediyor.
Eğer ki Windows Live ID ile log on olmak istemiyorsanız veya o an sistemin internet erişimi yoksa, bir sonraki adımda alışık olduğunuz şekilde yerel bir kullanıcı hesabı da oluşturabilirsiniz.
Karşınızda Windows 8 Developer Preview ve yeni Metro Styla User Interface.
Biraz kurcaladıktan sonra aslında tablet odaklı bir arayüz olduğunu hemen anlayabiliyorsunuz. Kare veya dikdörtgen şeklinde kutucuklar üzerine tıklayarak veya bir tablet kullanıyorsanız dokunarak ilgili uygulamalara hızlıca erişmek mümkün. Ayrıca bu ekrandaki kareler yaşıyor :) yani konfigüre ettiğiniz taktirde canlı olarak içerikleri update olabiliyor.
Windows 8 üzerinden ekran görüntülerine bir bakalım.
Aşağıda Metro UI ve desktop’da açılmış Internet Explorer 10 pencereleri görüyorsunuz.
Alışık olduğunuz Desktop’a erişmek için Metro UI’de Desktop karesine tıklamanız yeterli.
Şahsen işletim sistemi üzerinde en sık kullandığım araçlardan olan Windows Task Manager, yeni Windows’da şahane bir hal almış ve artık çok daha güçlü.
Mesela application’ların, background process’lerin veya windows process’lerinin cpu, memory, disk ve network kaynak kullanım miktarlarını tek bir pencerede anlık olarak izleyebilirsiniz.
Yine Task Manager üzerinde Performance tabında cpu, memory, disk ve network kaynak kullanım grafikleri canlı olarak yer alıyor.
Aşağıda ise bir Windows Explorer penceresi görüyorsunuz. Microsoft Office ile tanıştığımız ve alıştığımız ribbon menu özelliği Windows Explorer’a da eklenmiş ve gerçekten çok kullanışlı olmuş. Tüm file/folder aksiyonlarına hızlı ve kolay bir şekilde ulaşabiliyorsunuz.
Özellikle bir tablet kullanıyorsanız Metro UI üzerinden RDP yapmak pek keyifli.
Eğer kurulum sırasında yapmadıysanız daha sonra da Metro UI üzerinden Windows Live ID’niz ile log on olarak çeşitli kaynaklara erişebilirsiniz.
Yine Metro UI üzerinde gelen Metro Style App’lar arasında yer alan oyunlar çok eğlenceli. Eğer imkanınız varsa bir tablet üzerinde denemenizi öneririm.
Twitter, Flicker gibi hesaplarınıza direkt bağlanabileceğiniz gibi Facebook için de Socialite isminde bir Metro Style App geliyor ve farklı bir kullanıcı deneyimi ile facebook hesabınızı Windows 8 üzerinden kullanabiliyorsunuz.
Ve Socialite uygulaması ile yaptığınız işler Facebook tarafından tanınıyor.
Son olarak Windows 8 yani istemci olan sürüm üzerinde Hyper-V de yer alıyor :) Eğer kurulumu bir sanal makine üzerine yaptıysanız ve bu sanal makine Hardware Virtualization + SLAT (Second Level Address Translation) simule edemiyorsa, bu feature'u kuramıyorsunuz. Windows 8 ile Hyper-V kullanabilmek için x64 Hardware Virtualization ve SLAT (Second Level Address Translation) destekleyen bir cpu ile çalışıyor olmanız şart.
Bu arada unutmadan, Windows 8 Developer Preview dağıtımının kullanım süresi Mart 2012 sonunda doluyor. O süreye kadar Public Beta, belkide RC sürümü çıkmış olacaktır.
Serhat AKINCI / Virtual Machine MVP
-