ÇözümPark'a hoş geldiniz. Oturum Aç | Üye Ol
 
Ana Sayfa Makale Video Forum Resimler Dosyalar Etkinlik Hizmetlerimiz Biz Kimiz

Linux Unix

Linux Sistemlerde Systemd Nedir?

Systemd Öncesi init ve runlevel’lar

Bilindiği gibi Linux sistemlerde sistem açılışında runlevel dediğimiz sistemin sunacağı hizmetlere göre yapılandırıldığı çalışma seviyeleri mevcuttur. Basitce windows sistemlerde Safe mode ile girdiğimiz ve sistemlerin tekli kullanıcı moda’ta sorunları çözebileceğimz şekilde de Linux işletim sisteminde RunLevel ‘lar günlük hayatımızda karşımıza çıkar.

Linux dünyasında RunLevel’lar değişik dağıtımlarda farklı işlevlere sahip olabilmektedir. Bu yazımızda daha çok Red Hat bazlı (Centos,OEL vs) işletim sistemlerin RunLevel’ları anlatılacaktır. Bu RunLevel’lar eskiden init dediğmiz ve işletim sistemi kernel yüklemesinden sonra çalışan ve PID (Process ID) 1 olan süreçlerle yönetilmekte idi.  init süreci /etc/inittab dosyasını okuyup sistemin hangi Run Level’dan başlayacağına karar verirdi. Aşağıda /etc/inittab dosyasından bir kesit sunulmaktadır.

# Default runlevel. The runlevels used by RHS are:

#   0 - halt (Do NOT set initdefault to this)

#   1 - Single user mode

#   2 - Multiuser, without NFS (The same as 3, if you do not have networking)

#   3 - Full multiuser mode

#   4 - unused

#   5 - X11

#   6 - reboot (Do NOT set initdefault to this)

#

id:3:initdefault:

 

Buradaki  id:3:initdefault: satırı bizim işletim sistemimizin RunLevel 3 ‘den başlayacağını göstermektedir. Red Hat sistemlerde RunLevel’lar

·        0 - halt (Sistemi kapatmak –poweroff veya halt- için kullanılan runlevel)

·        1 - Single user mode (Sistemi kurtarmak için kullanılan ve network ayarlarının aktive edilmediği tekli kullanıcı mode’u. Bazı yerlerde S veya s olarak da adlandırılır.

·        2 – Multiuser  NFS olmadan çoklu kullanıcı mode’u (Bu runlevel 3. Runlevel ile genel olarak aynıdır. Tek fark network ayarlarını içermemesidir.)

·        3 - multiuser mode (Network ayarlarını nda aktive edildiği ve genellikle kullanılan RunLevel’dır.

·        4 – kullanılmıyor.

·        5 - X11 (Runlevel 3 e ek olarak görsel ekranın- ki biz buna X veya X11 de deriz- da başlatıldığı runlevel. Runlevel 3’den sonra en çok tercih edilen runlevel’dır.)

·        6 - reboot (Sistemin kapatılıp tekrar açıldığında kullanılan RunLevel’dır.

 

İnit süreci ön tanımlı runlevel’ı ayarladıktan sonra sistemde /etc/rc.d/init.d/ altında bulunan  ve rpm paketleri içinde gelen servis scriptlerini (bunlar bir shell scripttir!) çalıştırır. Örnek olarak eğer runlevel 3 de isek ve sshd servisi çalışacaksa bunun başlangıç scripti /etc/rc.d/init.d/sshd altında yer almakta. Bunun runlevel 3 de çalışmasını da /etc/rc.d/rc3.d/S55sshd scripti sağlamakta idi. Buradaki S harfi bunun start edilleceği, 55 ise başlangıç sırasını belirtmektedir.

 

 

# ls -la /etc/rc.d/rc3.d/S55sshd

lrwxrwxrwx 1 root root 14 Jun  6  2011 /etc/rc.d/rc3.d/S55sshd -> ../init.d/sshd

 

Systemd Tarihçesi ve init ‘e göre avantajları

 

Linux sistemlerde yaygın olarak kullanılmaya başlayan systemd  30 Mart 2010’da  Lennart Poettering  ve Kay Sievers tarafından init sisteminin alternatifi olarak yazıldı. Bu yapı yeni Linux sistemleri ile (RedHat tabanlı sistemlerde RHEL 7 ile, SLES’de SLES 12 de, Debian da Debian 8 ile) yerini systemd ye bıraktı. Her ne kadar systemd üzerinde tartışmalar devam etse ve bazıları UNIX felsefesine aykırı da bulsa systemd’nin önümüzdeki yıllarda daha fazla kabul göreceği de düşünürsek systemd’yi önyargısız olarak inceleyip,öğrenmekte fayda var.

 

Diğer dağıtımlardaki durumuna https://en.wikipedia.org/wiki/Systemd adresindeki “Adoption and reception”  kısmından da erişilebilen systemd  nin genel olarak şu avantajları mevcuttur.

 

1.     SysV init script’leri ile tam uyumludur. Init.d altındaki scriptleri de çalıştırabilir.

2.     Serivslerin parallel olarak başlatılabilmesi (dolayısıyla daha hızlı sistem açılışı ve kapanışı)

3.     Servislerin on-deman aktivasyonu. Yani bir servisi başlatırken onun ihtiyacı olan diğer servislerin de otomatik başlatılması

4.     Sistem servislerinin snapshot’ının alınabilmesi (Yani basitçe ifade ile kendi runlevel’larınızı oluşturabilme diyebiliriz buna)

5.     Servis bir şekilde ölürse bunun tesbiti ve ilgili servisin tekrar başlatılması

 

Systemd Bileşenleri

 

Systemd unit adı veridğimiz bileşen ve bunların kendi arasındaki ilişkilerinden oluşmaktadır. Systemd  binary’si /usr/lib/systemd/systemd dosyası olarak sistemde bulunmakta ve systemd rpm paketi tarafından kurulmaktadır. Systemd binary’si eski yapıdaki /sbin/init programının yerini alır. Şu an için RHEL 7 ‘de zaten /sbin/init tam manasıyla /usr/lib/systemd/systemd dosyasına bir linktir.

Systemd Önemli Dizinler

Dizin

Açıklaması

/usr/lib/systemd/system/

RPM paketleri systemd servislerinin yapılandırma dosyasını buraya kurmaktadır.

/run/systemd/system/

Runtime dediğimiz işletim sistemi çalışırken bu dizin kullanılır.  

/etc/systemd/system/

Systemd servisleri enable veya disable edildiğinde /usr/lib/systemd/system dizinindeki dosyalar buraya linklenir.

 

 

Az önce bahsettiğimiz gibi systemd bileşenleri unit yapılandırma dosyalarından oluşmaktadır. Bu yapılandırma dosyaları sadece servisler için değil runlevel’ların yerini alan target (evet artık runlevel yerine target’lar var. Yazınının ilerleyen kısımlarında bunlardan da bahsedeceğiz) lar, mount edilecek bileşenleri içeren kısımlar ve birçok bileşenden oluşabilmektedir. Bu dosyalar /usr/lib/systemd/system dizini altında şu uzantılarla yer alabilmektedir.

Unit Tipi

Dosya Uzantısı

Açıklaması

Service unit

.service

Sistem servisi

Target unit

.target

Systemd unit grubu (eski runlevel’lar)

Automount unit

.automount

Automount edilecekler

Device unit

.device

Kernel’ın tanıdığı cihaz dosyaları.

Mount unit

.mount

Mount edilecek dosya sistemleri

Path unit

.path

Dosya sistemindeki dosya veya dizinler

Scope unit

.scope

Sonradan çalıştırılan harici programlar.

Slice unit

.slice

Sistem süreçlerini yöneten belirli bir hiyerarşideki unit dosyaları.

Snapshot unit

.snapshot

Systemd’nin snapshotları (kendimizin oluşturuduğu runlevel’lar denebilir)

Socket unit

.socket

IPC için kullanılan dosyaları oluşturan unit dosyaları

Swap unit

.swap

Swap dosyası veya swapleri aktive eden unit dosysaları

Timer unit

.timer

Systemd timer

 

Yukarıda tipleri verilen unit dosyalarından en önemlileri ve günlük hayatta en çok kullandığımız bileşenler servisler ve target’lardır.  Uzantısı .service olarak bildirilenler servisleri (Ör: sshd.service), uzantısı .target olanlar ise Target’ları yani eski adı ile runlevel’ları (Ör: multi-user.target) oluşturmaktadır.

Systemd Komutları

Systemctl

Sistem servislerini yönetmek için kullanılan komutlar eskiden (RHEL 7 öncesi) chkconfig  ve service komutları idi. Chkconfig bir servisi enable/disable etmek için kullanılırken, service komutu ilgili servisi start/stop/restart işlemleri için kullanılırdi. Yani ilgili runlevel’da bir servisi açıp,kapamak için chkconfig komutu kullanılırken ayrıca bir de service komutu ile servisi start etmek gerekiyordu. Systemd ile gelen tek bir komutla yanı systemctl komutu ile artık bu iki işlev birleştirildi. Yani artık servislerin enable,disable edilmesi ve stop/start işlemleri systemctl komutu ile yapılabilir hale geldi.

Eski yapıya bir örnek vermek gerekirse önceklike bir servis enable ediliyordu chkconfig komutu ile

# chkconfig sshd on

# chkconfig --list  sshd

sshd            0:off   1:off   2:on    3:on    4:on    5:on    6:off

 

Daha sonra ilgli servis start ediliyordu:

# service sshd start

 

 

Şimdi bu işlemi sadece systemctl komutu ile yapıyoruz.

# systemctl enable sshd

# systemctl start sshd

 

Burada ek olarak şunu da yapabilirdik.

 

# systemctl enable sshd.service

# systemctl start sshd.service

 

 

Sshd servisi veya unit dosyası tek olduğu için ve o da bir servis olduğu için .service kısmını yazmamıza gerek bulunmamakta. Zaten sshd yazıp TAB tuşuna bastığınızda shell bizim için otomatikman bunu sshd.service olarak tamamlayabilmektedir.  Diğer systemctl komutları şu şekildedir. Aşağıda eski sistemlerde kullanılan service ve chkconfig komutları karışılığı da ayrıca verilmiştir.

 

service

systemctl

Açıklama

service name start

systemctl start name.service

Servisi başlatır.

service name stop

systemctl stop name.service

Servisi durdurur.

service name restart

systemctl restart name.service

Servisi restart eder.

service name condrestart

systemctl try-restart name.service

Servis eğer başlatılmışsa restart eder.

service name reload

systemctl reload name.service

Servisi reload eder (-1 sinyali)

service name status

systemctl status name.service  

 

veya

 

systemctl is-active name.service

Servis çalışıyor mu diye kontrol eder.

service --status-all

systemctl list-units --type service --all

Bütün servisleri (her bir servisin bir unit dosyası olduğunu unutmayalım) listeler.

 

chkconfig

systemctl

Açıklama

chkconfig name on

systemctl enable name.service

Servisi enable eder.

chkconfig name off

systemctl disable name.service

Servisi disable eder.

chkconfig --list name

systemctl status name.service  

 

veya

 

systemctl is-enabled name.service

Bir servis enable edilmiş mi sorgular.

chkconfig --list

systemctl list-unit-files --type service

Bütün servisleri listeler.

 

 

 

Örnek kullanım. Aşağıda sshd servisi disable edilip stop edildikten sonra (Disable edien servis stop edilmez!. Stop komutu ile ayrıca servis durdurulmalıdır. Yine aynı şekilde enable edilen servis start edilmez, start komutu ile başlatılmalıdır)

 

[root@egitim ~]# systemctl disable sshd

rm '/etc/systemd/system/multi-user.target.wants/sshd.service'

 

[root@egitim ~]# systemctl stop sshd

 

[root@egitim ~]# systemctl enable sshd

ln -s '/usr/lib/systemd/system/sshd.service' '/etc/systemd/system/multi-user.target.wants/sshd.service'

 

[root@egitim ~]# systemctl start sshd

 

[root@egitim ~]# systemctl status sshd

sshd.service - OpenSSH server daemon

   Loaded: loaded (/usr/lib/systemd/system/sshd.service; enabled)

   Active: active (running) since Fri 2015-10-02 15:09:20 EEST; 8s ago

 Main PID: 2894 (sshd)

   CGroup: /system.slice/sshd.service

           └─2894 /usr/sbin/sshd -D

 

Oct 02 15:09:20 egitim.faruk.net systemd[1]: Started OpenSSH server daemon.

Oct 02 15:09:20 egitim.faruk.net sshd[2894]: Server listening on 0.0.0.0 p....

Oct 02 15:09:20 egitim.faruk.net  sshd[2894]: Server listening on :: port 22.

Hint: Some lines were ellipsized, use -l to show in full.

 

 

Target’lar (Eski adı ile Runlevel’lar)

System yapısı ile artık runlevel’lar yeni bir isim aldı. Değişik servislerin birleşmesi ile oluşan runlevel’lara artık target ismi verilmektedir. Bu runlevel’ların geriye dönük isimlendirilmeler korunsa da uzun vadede bu takma adlar (aliaslar) kaldırılacaktır. Eskiden 0-6 arası runlevel’lar varken yeni yapıdaki target’lar şu şekildedir.

 

Runlevel

Target Unit

Açıklama

0

runlevel0.target, poweroff.target

Poweroff target  

1

runlevel1.target, rescue.target

Rescue yani kurtarma target’ı

2

runlevel2.target, multi-user.target

Çoklu kullanıcı target’ı (runlevel2,runlevel 3 ve 4 aynı).

3

runlevel3.target, multi-user.target

Çoklu kullanıcı target’ı (runlevel2,runlevel 3 ve 4 aynı).

4

runlevel4.target, multi-user.target

Çoklu kullanıcı target’ı (runlevel2,runlevel 3 ve 4 aynı).

5

runlevel5.target, graphical.target

Grafik ekranın başlatıldığı target.

6

runlevel6.target, reboot.target

Reboot target.

 

Örnek kullanımlar:

Öntanımlı sistemin çalıştığı target’I sorgulamak için:

# systemctl get-default

graphical.target

 

 

Reboot sırasında sistemin sıfırdan açıldığı target değiştirmek için (aslında yapılan bir link işlemi)

# systemctl set-default multi-user.target
rm '/etc/systemd/system/default.target'
ln -s '/usr/lib/systemd/system/multi-user.target' '/etc/systemd/system/default.target'

 

 

Sistem çalışırken bir anda farklı bir target’a geçmel için ( eskiden init 3 ile yapılan işlem)

 

 # systemctl isolate multi-user.target

 

 

Ayrıca bunlara ek olarak systemctl poweroff, systemctl reboot , systemctl halt komutları da kullanılmaktadır. Zaten bu 3 komutta artık systemctl komutuna bir linktir.

 

[root@egitim ~]# ls -la /sbin/poweroff

lrwxrwxrwx. 1 root root 16 Sep 12 00:02 /sbin/poweroff -> ../bin/systemctl

 

[root@egitim ~]# ls -la /sbin/reboot

lrwxrwxrwx. 1 root root 16 Sep 12 00:02 /sbin/reboot -> ../bin/systemctl

 

[root@egitim ~]# ls -la /sbin/halt

lrwxrwxrwx. 1 root root 16 Sep 12 00:02 /sbin/halt -> ../bin/systemctl

 

 

Unit dosyaları

 

Şu ana kadar anlattığımız üzere  bütün servis ve target’lar aslında /usr/lib/system/system altında bulunan dosyalardan oluşmaktadır. Örnek olarak sshd.service dosyasının içine bakarsak:

 

/usr/lib/system/system/sshd.service

 [Unit]

Description=OpenSSH server daemon

After=network.target sshd-keygen.service

Wants=sshd-keygen.service

 

[Service]

EnvironmentFile=/etc/sysconfig/sshd

ExecStart=/usr/sbin/sshd -D $OPTIONS

ExecReload=/bin/kill -HUP $MAINPID

KillMode=process

Restart=on-failure

RestartSec=42s

 

[Install]

WantedBy=multi-user.target

 

Burada görüldüğü gibi bir unit file içinde  ini dosyalarına benzer bir format bulunmaktadır. Burada Unit, Service ve Install ana  başlıkları mevcuttur.

Unit kısmında Description,After ve Wants kısımları servisin açıklamasını, Servisin hangi servislerden sonra başlatılması gerektiğini ve servisin hangi servisin de başlatılmış olduktan sonra başlatıldığı göstermektedir.

Service kısmında servisi start stop etmek için asıl parametreler yer almaktadır. Burada RestartSec kısmı önemlidir. Mesela olursa servis bir şekilde ölürse systemctl bu servisi 42 sn sonra tekrar başlatmaktadır.

Son kısım Install kısmı ise servisin runlevel3 yani yeni adı ile multi-user.target tarafından servis kurulumu aşamasında ihtiyaç duyulduğu manasına gelmektedir.

Journalctl komutu

Systemd altyapısı loglarını journal denen formatta /run/log/journal/ dizinine atmaktadır. Aslında tıpkı systemd, init altyapısını nasıl değiştirdiyse ileride systemd-journald servisi de rsyslog altyapısını değiştirebilir. Tabiki şu an için bu sadece tartışılan bir konu ama ileride olması olası. Peki neden?  Buradaki amaç logların indexlenerek , binary bir dosyada saklanması ve istenen log satırlarının komutlarla hızlıca bulunması (normalde syslog loglarını grep veya tail –f ile incelemekteyiz). Tabiki bu olur mu bilmiyoruz ama şu an için diyebileceğimiz

1.      Systemd logları journald vasıtasıyla tutmaktadır.

2.      Bu loglar /run/log/journal dizininde bulunmakta ve her sistem reboot edilişinde tekrar oluşturulmaktadır

3.      Eğer bu log dosyalarının kalıcı olması isteniyorsa /var/log/journal dizini oluşturulup ilgili systemd-journald servisi tekrar başlatılmalıdır. (systemctl restart systemd-journald.service)

4.      Journald loglarını görmek için ve loglarda arama yapmak için journalctl komutu kullanılır.

Örnek journalctl komutu kullanımı:

Sistem boot ettikten sonraki bütün journal loglarını görmek için:

# journalctl -b

 

Sadece belirli prioritydeki logları görmek için. Mesela error seviyesindeki

# journalctl –p err

 

Tail –f komutundaki gibi yeni gelen logları takip için:

# journalctl -f

 

Belirli bir tarihten sonraki logları görmek için:

# journalctl -p warning --since="2015-9-16 23:59:59"

 

Yararlı sayfalar:

http://www.freedesktop.org/wiki/Software/systemd/

https://access.redhat.com/articles/754933

https://access.redhat.com/documentation/en-US/Red_Hat_Enterprise_Linux/7/html/System_Administrators_Guide/sect-Managing_Services_with_systemd-Services.html

http://0pointer.de/blog/projects/why.html

 

 

Tarih : 04 Ekim 2015 Pazar 20:32 Yayınlayan: Omer Faruk SEN

Yorumlar

 

Rıza ŞAHAN

Elinize sağlık.

Ekim 4, 2015 21:11
 

Ugur DEMIR

Eline sağlık hocam

Ekim 5, 2015 10:21
 

Önder NURAY

Elinize sağlık...

Ekim 5, 2015 17:25
 

Metin Koç

Bu konu hakkında türkçe kaynak az. Çok değerli bir yazı olmuş.

Teşekkürler elinize sağlık

Ekim 6, 2015 13:36
 

Murat Koseoglu

Elinize Sağlık.

Ekim 7, 2015 09:38
 

Omer Faruk SEN

Merhaba bir sonraki yazim yine cok az Turkce kaynak olan RedHat 7 IP ayarlari - NetworkManager uzerine olacak 11 Ekimde sanirim yayinlanir CozumPark'ta

Ekim 10, 2015 22:21
 

murat yayla

çok güzel bir makale çok faydalı oldu hocam

Aralık 25, 2017 23:55
Kimliksiz yorumlar seçilemez kılınmış durumdadır.

Bu Kategori

Hızlı aktarma

Etiketler